Jak dobrze, że są święta

prof. Michał A. Michalski
kulturoznawca

Zapewne wielu z nas, rodziców z ulgą wzdycha, widząc rozpoczynające się właśnie święta. Ostatnie tygodnie nie należały bowiem do łatwych i pod różnymi względami sprawiły, że wszyscy – młodsi i starsi – jesteśmy po prostu zmęczeni. W znacznym stopniu pewnie z powodu stresu i niepokoju związanego z nowymi okolicznościami, w jakich przychodzi nam obecnie funkcjonować. I myślę że cichymi herosami – oczywiście poza lekarzami i pielęgniarkami, którzy moim zdaniem są głównymi bohaterami tej walki z pandemią – są właśnie rodzice.

To na ich barkach spoczywa dziś wyzwanie, by w rytm życia rodzinnego wpleść o wiele więcej wątków niż zazwyczaj. Nagle pod jednym dachem musi funkcjonować domowe przedszkole, zdalna szkoła podstawowa, czasami także liceum i może do tego zdalna praca zawodowa oraz ten najważniejszy etat, bez którego nie byłoby w domu co jeść, w szafach nie byłoby czystych ubrań, a dom wcześniej czy później po prostu by się rozleciał… Kto na co dzień stara się okiełznać ten chaos, ten dobrze wie, o czym mówię i mam nadzieję, że zna cudowny smak satysfakcji, gdy choć w jakimś stopniu się to udaje.

I oto nadchodzą święta… Czasami pierwszym, bardzo naturalnym odruchem wielu z nas jest westchnienie: w końcu odpocznę! I to jest pierwsza, bardzo ważna cecha czasu świątecznego, który ma być oazą, gdzie możemy po prostu nabrać sił – tych psychicznych i fizycznych. Ale to nie wszystko, bo święta są także zaproszeniem, żeby to wszystko, co nas na co dzień martwi, a może nawet przytłacza, odłożyć na bok. Są cenną okazją, by zobaczyć swoją codzienność z innej perspektywy i jednocześnie ważnym sygnałem, aby się zatrzymać i zadać sobie pytanie: co jest naprawdę ważne, dokąd tak pędzimy każdego dnia?

A może czasem pojawi się też pytanie, co mamy robić w te i inne święta? Wiele razy słyszymy o tym, czego nie powinniśmy robić, co wybrzmiewa pewnie najgłośniej w kontekście dyskusji nad niedzielami i bywa sprowadzane wyłącznie do sporu światopoglądowego. Warto jednak spojrzeć na świętowanie z szerszej perspektywy i dostrzec, że zarówno niedziela, jak i inne święta w naszym kalendarzu są cenną wartością kulturową, która współtworzyła naszą cywilizację.

Święta przez wieki wyznaczały rytm życia, wzbogacały i sprzyjały rozwojowi sztuki - tej wyższej, jak i niższej - a co najważniejsze scalały i integrowały społeczności ludzkie. W kontekście rodziny czas świętowania jest wspaniałą szansą na spotkanie, na nadrobienie zaległości, które w codziennym pędzie się nawarstwiają: za mało rozmowy, za mało uśmiechu, za mało komplementów, za mało wdzięczności...

I gdyby trzeba było odpowiedzieć krótko na pytanie, co mamy robić w święta, to bez wahania powiedziałbym, że mamy się szczególnie zatroszczyć o najważniejsze relacje naszego życia, bo to one są źródłem naszego największego szczęścia.

Zdjęcie ilustracyjne/Pixabay.com

Ministerstwo Edukacji Narodowej ogłosiło pakiet zmian, który wejdzie w życie już od nowego roku szkolnego 2026/2027. Reforma jest najszersza od ponad dekady i dotyczy zarówno podstawy programowej, jak i struktury przedmiotów oraz systemu oceniania. Dla wielu rodziców zmiany te są zaskoczeniem – tym bardziej, że konsultacje społeczne trwały zaledwie kilka tygodni.

Co dokładnie się zmienia?

Najgłośniejszą zmianą jest połączenie biologii i geografii w jeden przedmiot o nazwie „Przyroda i środowisko". Ministerstwo argumentuje, że takie podejście pozwoli na bardziej holistyczne nauczanie o świecie naturalnym. Środowisko nauczycielskie jest jednak podzielone – część pedagogów uważa, że reforma pozbawi uczniów pogłębionej wiedzy z obu dziedzin.

„Połączenie biologii z geografią to krok wstecz. Uczniowie będą uczyć się wszystkiego po trochu, ale niczego dogłębnie. To przepis na powierzchowność."

— dr Marek Wiśniewski, biolog, Uniwersytet Warszawski

Drugą, równie kontrowersyjną zmianą jest wprowadzenie obowiązkowej edukacji zdrowotnej, która zastąpi dotychczasowe Wychowanie do Życia w Rodzinie. Nowy przedmiot ma obejmować zagadnienia zdrowia fizycznego, psychicznego oraz – co budzi największe kontrowersje – edukację seksualną według standardów WHO.

Prawa rodziców – co możesz zrobić?

Wielu rodziców pyta, czy mają jakiekolwiek narzędzia, by wpłynąć na to, czego uczy się ich dziecko. Odpowiedź brzmi: tak. Polskie prawo oświatowe daje rodzicom kilka konkretnych możliwości działania.

Warto pamiętać, że rada rodziców ma prawo opiniować szkolny program wychowawczo-profilaktyczny. Jeśli program ten jest niezgodny z Waszymi wartościami, możecie złożyć oficjalną opinię negatywną. Choć dyrektor nie jest nią związany, stanowi ona ważny głos w dyskusji.

Harmonogram wdrożenia reformy

Opinie ekspertów i organizacji rodzicielskich

Koalicja Rodziców i Organizacji Społecznych (KROPS) wydała oficjalne stanowisko, w którym sprzeciwia się wprowadzeniu edukacji zdrowotnej w proponowanym kształcie. Organizacja zgromadziła ponad 85 000 podpisów pod petycją do Ministerstwa.

Reforma budzi emocje po obu stronach. Zwolennicy wskazują na potrzebę modernizacji polskiej edukacji i dostosowania jej do wyzwań XXI wieku. Przeciwnicy obawiają się ideologizacji szkoły i naruszenia praw rodziców do wychowania dzieci zgodnie z własnymi wartościami.

Jedno jest pewne – wrzesień 2026 przyniesie polskim szkołom zmiany, których skutki będziemy odczuwać przez lata. Warto być świadomym rodzicem i aktywnie uczestniczyć w życiu szkoły swojego dziecka.