Pomiędzy być a mieć

Świat jest tak skonstruowany, że składa się z rzeczy materialnych i niematerialnych. Jedne i drugie są nam niezbędne do życia. Przedmioty, żywność, woda, a więc rzeczy materialne, związane z naszą cielesnością z jednej strony; uczucia, zachowanie, relacje, myśli, należące do sfery niematerialnej – z drugiej.

Warto zastanowić się, na którą z tych sfer bardziej zwracamy uwagę. Czy na rzeczy materialne, niezbędne nam do funkcjonowania, czy na sprawy duchowe i wzajemne więzi? W jaki sposób godzimy jedne z drugimi? Od równowagi i harmonii obu tych sfer zależy, jakimi ludźmi jesteśmy.

Bez pracy nie ma kołaczy

Praca daje nam materialne podstawy do życia. Młodzi ludzie pragną nie tylko spełniać się zawodowo, ale osiągać dobre zarobki, by pozwolić sobie na wygodne i dostatnie życie. Dojrzalsze osoby pragną polepszyć swoją sytuację materialną. Osiągnięcie stabilizacji jest często podstawą do założenia rodziny.

Niekiedy jednak praca staje się jedynym celem, potrafi też zdominować nasze życie rodzinne. Pracujemy dużo i długo, często z konieczności, by utrzymać rodzinę w niełatwej rzeczywistości. Ale potrafimy też pracować dużo i długo, bo chcemy osiągnąć jeszcze więcej, nawet, kiedy żyjemy dostatnio.

Jakim kosztem? Gdzie wytyczyć granicę, poza którą nie powinniśmy wychodzić? Czy chodzi tylko o zapewnienie jak najlepszych warunków życia rodzinie – czy o coś innego? Czy i jak potrafimy pogodzić nasze ,,mieć" z naszym ,,być"?

Apetyt rośnie w miarę jedzenia

Konkurencja i rywalizacja to czynniki rozwoju, nie tylko materialnego. Ale czasem gubimy się w pędzie, tracimy dystans i nie wiadomo, czy pewne rzeczy robimy dla siebie, czy na pokaz, by sprostać (albo przebić) osiągniecia innych, znajomych lub sąsiadów.

W bogaceniu się nie ma nic złego, dopóki odbywa się uczciwymi metodami, a nie kosztem innych. Pracodawcy, właściciele firm, powinni zwracać uwagę na to, że ich sukces jest wypadkową wielu czynników, w tym także wysiłku ich pracowników. Czy potrafią się z nimi podzielić sukcesami i zyskami? Czy są świadomi, że wysoki status materialny nakłada też na nich pewne obowiązki społeczne?

Pieniądze szczęścia nie dają, ale…

Przysłowie mówi, że pieniądze szczęścia nie dają, ale ich brak… Rzeczywiście, nie można kupić sobie szczęścia, prawdziwych przyjaciół i zdrowia, choć przy pomocy pieniędzy można niekiedy uratować zdrowie i życie.

Praca i dochody służą nie tylko zapewnieniu utrzymania, gromadzeniu rzeczy materialnych i ochronie zdrowia, ale też realizacji celów ze sfery ducha. Jako rodzice dumni jesteśmy z osiągnięć dzieci – w nauce, sporcie, pasjach. Realizujemy wspólne plany, poznajemy nowe obszary wiedzy i bliskie okolice lub dalekie kraje. To wszystko robimy dla własnego i rodzinnego rozwoju, dla zbudowania mocnych więzi. Podróżowanie, kolekcjonowanie, inwestycje w edukację własną i dzieci, w naukę języków, zajęcia rozwijające zainteresowania i pasje trudno realizować, nie posiadając odpowiednich środków finansowych.

Noblesse oblige

Osiąganie wysokiego statusu materialnego nie powinno bez końca się napędzać. Kiedyś trzeba zwolnić, spojrzeć z dystansu, zapytać, czy poświęcamy odpowiednio dużo czasu dzieciom, współmałżonkowi, rodzinie.

Francuska maksyma mówi, że ,,szlachectwo zobowiązuje" (noblesse oblige). Dziś zobowiązuje status społeczny i materialny. Czy jesteśmy wrażliwi na potrzeby innych, którzy gorzej sobie radzą, i jesteśmy gotowi zamienić część naszego ,,mieć" w ,,być"?

Dajemy wtedy przykład naszym dzieciom i środowisku, że potrafimy podzielić się z innym – przekazać rzeczy bardziej potrzebującym, wesprzeć zbiórki charytatywne, zachęcić dzieci (i dorosłych) do wolontariatu. To dobre wzorce, współgrające z etosem pracy, ideą solidarności, nauką obowiązkowości i odpowiedzialności, rozwijaniem talentów, które mogą służyć nie tylko najbliższym, ale w szerszej skali – daleko ponadlokalnej.

Pokaż mi swoje zdjęcia, a powiem ci kim jesteś

Mamy też potrzebę podzielenia się osiągnieciami, podróżami, nowymi nabytkami z innymi. Nie ma w tym nic zdrożnego czy nieodpowiedniego, jest to jakaś wymiana informacji, natomiast istotne jest, w jakiej formie się to odbywa. Niejednokrotnie ulegamy pokusie do przechwalania się. Media społecznościowe wymyślono także i po to, by dać upust naszej próżności. Ujawnianie prywatnych i intymnych sfer naszego życia weszło do porządku dziennego. Czasem przybiera to formę licytacji – kto był na atrakcyjniejszych wyjazdach, wakacjach, kto ma lepszy samochód, dom, ogród, wreszcie kto ma mądrzejsze i zdolniejsze dzieci… Tak bardzo lubimy pokazywać publicznie to nasze ,,mieć"!

Co ci po wielkości, jak nie ma w głowie mądrości?

Co to właściwie oznacza i co o nas mówi? Odpowiedzi znają socjologowie. Po dziesięcioleciach siermiężnego ,,socjalizmu", w wolnej i niepodległej Polsce doszliśmy daleko (choć może nie tak daleko, jakbyśmy chcieli) na drodze do dobrobytu. Chcemy pochwalić się i zaprezentować sukcesy, osiągnięte ciężką pracą, uporem, talentem. Dla przeciętnego obserwatora takie zachłyśnięcie się sukcesem może być niekiedy rażące, a dla osób wyznających zasadę skromności – nawet niedopuszczalne.

Zapewne z czasem dojdziemy i w tej sferze do równowagi naszego ,,być" i ,,mieć", podobnie jak w społeczeństwach o dłuższym stażu demokratycznym, gdzie wypada się pochwalić sukcesem, ale nie wypada obnosić się z bogactwem. Bo fortuna kołem się toczy, a to, co w głowie, tak szybko nie uleci…

Zdjęcie ilustracyjne: Pixabay.com

Ministerstwo Edukacji Narodowej ogłosiło pakiet zmian, który wejdzie w życie już od nowego roku szkolnego 2026/2027. Reforma jest najszersza od ponad dekady i dotyczy zarówno podstawy programowej, jak i struktury przedmiotów oraz systemu oceniania. Dla wielu rodziców zmiany te są zaskoczeniem – tym bardziej, że konsultacje społeczne trwały zaledwie kilka tygodni.

Co dokładnie się zmienia?

Najgłośniejszą zmianą jest połączenie biologii i geografii w jeden przedmiot o nazwie „Przyroda i środowisko". Ministerstwo argumentuje, że takie podejście pozwoli na bardziej holistyczne nauczanie o świecie naturalnym. Środowisko nauczycielskie jest jednak podzielone – część pedagogów uważa, że reforma pozbawi uczniów pogłębionej wiedzy z obu dziedzin.

„Połączenie biologii z geografią to krok wstecz. Uczniowie będą uczyć się wszystkiego po trochu, ale niczego dogłębnie. To przepis na powierzchowność."

— dr Marek Wiśniewski, biolog, Uniwersytet Warszawski

Drugą, równie kontrowersyjną zmianą jest wprowadzenie obowiązkowej edukacji zdrowotnej, która zastąpi dotychczasowe Wychowanie do Życia w Rodzinie. Nowy przedmiot ma obejmować zagadnienia zdrowia fizycznego, psychicznego oraz – co budzi największe kontrowersje – edukację seksualną według standardów WHO.

Prawa rodziców – co możesz zrobić?

Wielu rodziców pyta, czy mają jakiekolwiek narzędzia, by wpłynąć na to, czego uczy się ich dziecko. Odpowiedź brzmi: tak. Polskie prawo oświatowe daje rodzicom kilka konkretnych możliwości działania.

Warto pamiętać, że rada rodziców ma prawo opiniować szkolny program wychowawczo-profilaktyczny. Jeśli program ten jest niezgodny z Waszymi wartościami, możecie złożyć oficjalną opinię negatywną. Choć dyrektor nie jest nią związany, stanowi ona ważny głos w dyskusji.

Harmonogram wdrożenia reformy

Opinie ekspertów i organizacji rodzicielskich

Koalicja Rodziców i Organizacji Społecznych (KROPS) wydała oficjalne stanowisko, w którym sprzeciwia się wprowadzeniu edukacji zdrowotnej w proponowanym kształcie. Organizacja zgromadziła ponad 85 000 podpisów pod petycją do Ministerstwa.

Reforma budzi emocje po obu stronach. Zwolennicy wskazują na potrzebę modernizacji polskiej edukacji i dostosowania jej do wyzwań XXI wieku. Przeciwnicy obawiają się ideologizacji szkoły i naruszenia praw rodziców do wychowania dzieci zgodnie z własnymi wartościami.

Jedno jest pewne – wrzesień 2026 przyniesie polskim szkołom zmiany, których skutki będziemy odczuwać przez lata. Warto być świadomym rodzicem i aktywnie uczestniczyć w życiu szkoły swojego dziecka.