Raport Ordo Iuris: Polska musi wypowiedzieć konwencję stambulską. Gender oparte jest na marksizmie

Instytut na rzecz Kultury Prawnej Ordo Iuris opublikował kompleksową analizę ratyfikowanej pięć lat temu przez Polskę konwencji stambulskiej. Dokument w powszechnej świadomości stanowi szereg rozwiązań przeciwdziałających przemocy wymierzonej w dziewczęta i kobiety. Raport Instytutu ma stanowić odpowiedź na narastające wątpliwości i wyrażać sprzeciw wobec głównych założeń konwencji.

Instytut zwraca uwagę, że konwencja stambulska wbrew głosom powszechnym w debacie publicznej, podkreślającym wagę dokumentu, nie znajduje akceptacji w 13 państwach Rady Europy. Okazało się, że jednym z poważnych powodów odrzucenia konwencji jest wskazywana przez lokalnych konstytucjonalistów sprzeczność z ustawami zasadniczymi.

– Konwencja stambulska jest sprzeczna z konstytucyjną zasadą neutralności światopoglądowej państwa, uderza w prawo rodziców do wychowywania dzieci zgodnie z własnymi przekonaniami, a użyte w niej terminy burzą polski system prawny – mówił w sierpniu minister sprawiedliwości Zbigniew Ziobro.

– Wypowiedzenie Konwencji Stambulskiej to pozbawienie ofiar przemocy domowej realnej pomocy i skazanie ich na cierpienie. Czy dla polskiego rządu ważniejsze od zdrowia i życia kobiet są światopoglądowe fobie? – napisała w lipcu na Twitterze eurodeputowana Sylwia Spurek.

– Pozycja kobiety jest nieuprzywilejowana. Kobieta jest traktowana jako członek rodziny drugiej kategorii, a w związku z tym bardziej częstokroć narażona na przemoc bądź inne dyskryminacyjne traktowanie – przekonywał w tym samym miesiącu były już Rzecznik Praw Obywatelskich Adam Bodnar.

Instytut Ordo Iuris wyszczególnia pojawiający się w konwencji termin „gender", który zaczął pojawiać się w połowie lat 90. w oficjalnych dokumentach organizacji międzynarodowych. Teoria gender kontestuje role płciowe i otwarcie postuluje wymazanie różnic między kobiecością i męskością, traktując je jako konstrukty społeczne powstałe w wyniku nierównych stosunków władzy. Według szczegółowego raportu Instytutu teoria gender oparta jest na marksistowskiej koncepcji podmiotu „wyzyskującego" oraz podmiotu „wyzyskiwanego". Gender, podobnie jak klasyczny marksizm, upatruje postępu w emancypacji ciemiężonych, koncentrując jednak całą swą uwagę na nieustającym „konflikcie" między kobietą a mężczyzną oraz na „opresyjnej" roli rodziny. Proletariatem zastępczym poddawanym opresji i uciskowi, według przytoczonej przez Ordo Iuris amerykańskiej filozof oraz profesor literatury Judith Butler (ur. 1956), są kobiety. W swoim najgłośniejszym dziele „Uwikłani w płeć" Butler głosi konieczność uznania płci za konstrukt społeczno-kulturowy.

– Aktywistkom radykalnego feminizmu już od dawna chodzi nie o równouprawnienie, ale o odwrót od heteroseksualizmu oraz zniszczenie rodziny i Kościoła. (…) Judith Butler idzie jeszcze krok dalej: zaprzecza znaczeniu biologicznej polaryzacji płciowej i pracuje nad jej destrukcją społeczną – twierdzi niemiecka socjolog Gabriele Kuby. [Cytat z książki: Gabriele Kuby, Globalna rewolucja seksualna, Wydawnictwo Homo Dei, Kraków 2013, s. 54].

Według badań Agencji Praw Podstawowych oraz Organizacji Współpracy Gospodarczej i Rozwoju, w krajach, w których wprowadzono rozwiązania zbliżone do tych zawartych w konwencji, statystyki przemocy wciąż pozostają na wysokim poziomie. Z kolei dokumenty wydawane przez Komitet GREVIO – organ monitorujący wykonywanie konwencji – udowadniają, że nie jest możliwe wprowadzanie dokumentu w życie z pominięciem zawartych w nim genderowych rozwiązań.

Warto zwrócić uwagę na alkohol i narkotyki jako kluczowy element sprzyjający przemocy. Jednoznacznie wskazują na to zarówno badania polskie, europejskie i amerykańskie. Kluczem do ograniczenia przemocy jest zmiana modelu podaży i konsumpcji alkoholu – skomentował prezes Fundacji Mamy i Taty Marek Grabowski.

Ministerstwo Edukacji Narodowej ogłosiło pakiet zmian, który wejdzie w życie już od nowego roku szkolnego 2026/2027. Reforma jest najszersza od ponad dekady i dotyczy zarówno podstawy programowej, jak i struktury przedmiotów oraz systemu oceniania. Dla wielu rodziców zmiany te są zaskoczeniem – tym bardziej, że konsultacje społeczne trwały zaledwie kilka tygodni.

Co dokładnie się zmienia?

Najgłośniejszą zmianą jest połączenie biologii i geografii w jeden przedmiot o nazwie „Przyroda i środowisko". Ministerstwo argumentuje, że takie podejście pozwoli na bardziej holistyczne nauczanie o świecie naturalnym. Środowisko nauczycielskie jest jednak podzielone – część pedagogów uważa, że reforma pozbawi uczniów pogłębionej wiedzy z obu dziedzin.

„Połączenie biologii z geografią to krok wstecz. Uczniowie będą uczyć się wszystkiego po trochu, ale niczego dogłębnie. To przepis na powierzchowność."

— dr Marek Wiśniewski, biolog, Uniwersytet Warszawski

Drugą, równie kontrowersyjną zmianą jest wprowadzenie obowiązkowej edukacji zdrowotnej, która zastąpi dotychczasowe Wychowanie do Życia w Rodzinie. Nowy przedmiot ma obejmować zagadnienia zdrowia fizycznego, psychicznego oraz – co budzi największe kontrowersje – edukację seksualną według standardów WHO.

Prawa rodziców – co możesz zrobić?

Wielu rodziców pyta, czy mają jakiekolwiek narzędzia, by wpłynąć na to, czego uczy się ich dziecko. Odpowiedź brzmi: tak. Polskie prawo oświatowe daje rodzicom kilka konkretnych możliwości działania.

Warto pamiętać, że rada rodziców ma prawo opiniować szkolny program wychowawczo-profilaktyczny. Jeśli program ten jest niezgodny z Waszymi wartościami, możecie złożyć oficjalną opinię negatywną. Choć dyrektor nie jest nią związany, stanowi ona ważny głos w dyskusji.

Harmonogram wdrożenia reformy

Opinie ekspertów i organizacji rodzicielskich

Koalicja Rodziców i Organizacji Społecznych (KROPS) wydała oficjalne stanowisko, w którym sprzeciwia się wprowadzeniu edukacji zdrowotnej w proponowanym kształcie. Organizacja zgromadziła ponad 85 000 podpisów pod petycją do Ministerstwa.

Reforma budzi emocje po obu stronach. Zwolennicy wskazują na potrzebę modernizacji polskiej edukacji i dostosowania jej do wyzwań XXI wieku. Przeciwnicy obawiają się ideologizacji szkoły i naruszenia praw rodziców do wychowania dzieci zgodnie z własnymi wartościami.

Jedno jest pewne – wrzesień 2026 przyniesie polskim szkołom zmiany, których skutki będziemy odczuwać przez lata. Warto być świadomym rodzicem i aktywnie uczestniczyć w życiu szkoły swojego dziecka.