Solidarność małżeńska i rodzinna

dr Sabina Zalewska

Solidarność małżeńska jest to wzajemne wspieranie się, współdziałanie, współodpowiedzialność, jednomyślność. Wypływa z miłości małżeńskiej. Solidarność małżonków charakteryzuje się mocną i trwałą wolą angażowania się na rzecz ich wspólnego dobra wraz z gotowością ewangelicznego „zatracania siebie" na rzecz drugiego i wzajemnej służby. W zakresie dóbr materialnych małżonek, który dysponował większymi zasobami, winien poczuwać się do dzielenia się tym, co po ślubie jest wspólną własnością obojga. Istnieje wiele analogii pomiędzy solidarnością małżeńską a miłością. Solidarność współmałżonków zmierza do przekraczania samych siebie, do całkowitej bezinteresowności, przebaczania i pojednania.

Promocja osoby w rodzinie dokonuje się, zdaniem profesora Wojciecha Bołoza, na różne sposoby. Jednym z ważniejszych, choć mało dostrzegalnym, jest pomoc świadczona przez rodzinę swoim członkom przez tworzenie wspólnoty życia i miłości. Rodzina, łącząc ludzi we wspólnotę, chroni ich przed samotnością, zapewnia wzajemną pomoc i daje poczucie bezpieczeństwa. Solidarnościowa i wspomagająca funkcja rodziny zawsze miała duże znaczenie w praktyce i teorii oraz była powiązana ściśle z interakcjami występującymi w rodzinie, które stanowiły jej podstawę. Dzisiaj jednak umieszcza się to zagadnienie w centrum problematyki małżeńsko-rodzinnej, coraz bardziej doceniając jego znaczenie, na co wpływa również poczucie wyizolowania i osamotnienia współczesnego człowieka. Rodzina, będąc wspólnotą życia i miłości, stanowi naturalne środowisko wsparcia. W każdej rodzinie można wyróżnić określone grupy osób. Tworzą je małżonkowie – rodzice, dzieci i ewentualnie pozostali krewni będący członkami rodziny (dziadkowie, wujostwo itd.). Wspólnototwórcza funkcja rodziny odnosi się do wszystkich jej członków. Ma ona jednak tym większe znaczenie wtedy, gdy sytuacja egzystencjalna poszczególnych osób jest trudna i potrzebują one wsparcia pozostałych członków rodziny. Wzajemna pomoc w rodzinie uwarunkowana jest fazą życia rodzinnego. Wsparcie rodziny jest potrzebne poszczególnym jej członkom na każdym etapie życia. Najbardziej jednak w okresie dzieciństwa i na starość.

Przeobrażenia społeczne powodują, że rodzina średniego pokolenia w coraz mniejszym stopniu stanowi opiekuńcze wsparcie dla osób najbliższych będących w starszym wieku. Może natomiast – a wręcz powinna – dawać im wsparcie emocjonalne, bliską i serdeczną obecność, która jest więcej warta niż pomoc finansowa. Solidarność rodzinna, wzajemne powinności i uprawnienia nie wynikają obecnie z samej tylko przynależności do rodziny i zajmowanej w niej pozycji, lecz często opierają się na osobistym układzie stosunków między poszczególnymi członkami rodziny.

U podłoża wspólnoty osób, podkreśla prof. Leon Dyczewski, leży miłość oraz budujące się wciąż w trakcie rozwoju rodziny więzi. Zawiązujące się najpierw między małżonkami, a następnie dopełniające się i owocujące pomiędzy nimi i dziećmi. Właściwe rozumienie więzi przyczynia się do poważnego traktowania miłości oraz interakcji małżeńskich i rodzinnych.
Rodzina jako wspólnota charakteryzuje się tym, że staje się „wspólnotą miłości i solidarności", miejscem najbardziej głębokiego międzyosobowego kontaktu opartego na miłości i dobrowolności, na „głębokim i uzupełniającym się związku mężczyzny i kobiety" oraz pokoleń, „które pomagają sobie wzajemnie w osiągnięciu pełniejszej mądrości życiowej".

Samotność i osamotnienie współczesnego człowieka jest między innymi problemem wynikającym z silnie zanikającego modelu rodziny wielopokoleniowej, wzmożonego życia w świecie wirtualnym oraz szeroko rozumianego wykluczenia społecznego. Brak jest wsparcia wewnątrzrodzinnego, jakie istniało w poprzednich dekadach. Konsekwencje, zarówno samotności, jak i poczucia osamotnienia, można zauważyć w problemach psychicznych oraz dolegliwościach fizycznych osób dotkniętych tymi zjawiskami. Rozwiązaniem na te zagrożenia cywilizacyjne wydaje się być silna i rozwijana solidarność rodzinna.

Zdjęcie ilustracyjne/Pixabay.com

Ministerstwo Edukacji Narodowej ogłosiło pakiet zmian, który wejdzie w życie już od nowego roku szkolnego 2026/2027. Reforma jest najszersza od ponad dekady i dotyczy zarówno podstawy programowej, jak i struktury przedmiotów oraz systemu oceniania. Dla wielu rodziców zmiany te są zaskoczeniem – tym bardziej, że konsultacje społeczne trwały zaledwie kilka tygodni.

Co dokładnie się zmienia?

Najgłośniejszą zmianą jest połączenie biologii i geografii w jeden przedmiot o nazwie „Przyroda i środowisko". Ministerstwo argumentuje, że takie podejście pozwoli na bardziej holistyczne nauczanie o świecie naturalnym. Środowisko nauczycielskie jest jednak podzielone – część pedagogów uważa, że reforma pozbawi uczniów pogłębionej wiedzy z obu dziedzin.

„Połączenie biologii z geografią to krok wstecz. Uczniowie będą uczyć się wszystkiego po trochu, ale niczego dogłębnie. To przepis na powierzchowność."

— dr Marek Wiśniewski, biolog, Uniwersytet Warszawski

Drugą, równie kontrowersyjną zmianą jest wprowadzenie obowiązkowej edukacji zdrowotnej, która zastąpi dotychczasowe Wychowanie do Życia w Rodzinie. Nowy przedmiot ma obejmować zagadnienia zdrowia fizycznego, psychicznego oraz – co budzi największe kontrowersje – edukację seksualną według standardów WHO.

Prawa rodziców – co możesz zrobić?

Wielu rodziców pyta, czy mają jakiekolwiek narzędzia, by wpłynąć na to, czego uczy się ich dziecko. Odpowiedź brzmi: tak. Polskie prawo oświatowe daje rodzicom kilka konkretnych możliwości działania.

Warto pamiętać, że rada rodziców ma prawo opiniować szkolny program wychowawczo-profilaktyczny. Jeśli program ten jest niezgodny z Waszymi wartościami, możecie złożyć oficjalną opinię negatywną. Choć dyrektor nie jest nią związany, stanowi ona ważny głos w dyskusji.

Harmonogram wdrożenia reformy

Opinie ekspertów i organizacji rodzicielskich

Koalicja Rodziców i Organizacji Społecznych (KROPS) wydała oficjalne stanowisko, w którym sprzeciwia się wprowadzeniu edukacji zdrowotnej w proponowanym kształcie. Organizacja zgromadziła ponad 85 000 podpisów pod petycją do Ministerstwa.

Reforma budzi emocje po obu stronach. Zwolennicy wskazują na potrzebę modernizacji polskiej edukacji i dostosowania jej do wyzwań XXI wieku. Przeciwnicy obawiają się ideologizacji szkoły i naruszenia praw rodziców do wychowania dzieci zgodnie z własnymi wartościami.

Jedno jest pewne – wrzesień 2026 przyniesie polskim szkołom zmiany, których skutki będziemy odczuwać przez lata. Warto być świadomym rodzicem i aktywnie uczestniczyć w życiu szkoły swojego dziecka.