Urodził się wcześniak! Co dalej?

Anna Magdalena Andrzejewska

Czterdziesty tydzień ciąży. Jest termin porodu. Wiemy, że dwa tygodnie przed terminem i dwa tygodnie po terminie to także termin. Aż tu nagle poród zaczyna się, ale znacznie za wcześnie: 25 tydzień, 26, 36… Co dalej? Jakie są skutki wcześniactwa?

W sierpniu 2018 roku przyszedł w Tokio na świat najmniejszy wcześniak. Chłopiec urodził się w 24. tygodniu ciąży i ważył jedynie 268 g. Mieścił się w ludzkiej dłoni. Spędził w szpitalu siedem miesięcy, ale dzięki dobrej opiece lekarskiej i czułej opiece rodziców przeżył i wrócił z rodzicami do domu. Około 10% ciąż na całym świecie kończy się przedwczesnym porodem. Najmniejsze szanse na przeżycie mają dzieci narodzone przed 22. tygodniem życia, dzieci, które przyszły na świat pomiędzy 22. a 24. tygodniem życia mają 10% szans. Po 24. tygodniu życia ich szanse rosną do 60%, po 27. tygodniu ciąży do 89%, a po 31. tygodniu ciąży do 95%. Najmniejsze dzieci urodzone do 28. tygodnia ciąży to skrajne wcześniaki. Gdy ciąża kończy między 29. a 34. tygodniem oznacza to poród bardzo przedwczesny, a między 35. a 37. tygodniem mówi się o miernym wcześniactwie.

Podział wcześniactwa uwzględniający masę urodzeniową dziecka przedstawia się następująco: mała masa urodzeniowa to
Ponadto maleńkie wcześniaki, które w momencie narodzin ważą jedynie 1 kg, a więc posiadające bardzo niską masę urodzeniową, mogą znaleźć się w grupie ryzyka podwyższonego stresu, zarówno wewnątrz, jak i na zewnątrz macicy. To z kolei oznacza zdecydowanie (nawet 2-3 krotnie) większą skłonność do nadpobudliwości ruchowej (ADHD), niepokój w dzieciństwie i nieśmiałość w życiu dorosłym. Niska waga urodzeniowa zwiększa ryzyko zaburzeń psychicznych w dzieciństwie. Badania wykazują, że u osób dorosłych urodzonych z niską masą urodzeniową częściej występują zaburzenia lękowe, depresja i nieśmiałość. Gorzej radzą sobie one także z relacjami społecznymi. Ekstremalnie niska waga urodzeniowa, to większe ryzyko problemów psychologicznych.

Dlatego konieczne są obserwacja i wsparcie wcześniaka w rozwoju. Pierwszym krokiem jest kangurowanie (kontakt skóra do skóry), delikatne masaże ciała (szczególnie rąk i nóg) i generalnie stymulacja zmysłu dotyku. Niezwykle ważne jest pobudzanie wzroku przez zabawy światłem i cieniem, czarno-białymi kartami itp. Kolejnym zmysłem, który ma wielkie znaczenie w prawidłowym funkcjonowaniu maleństw, jest słuch. Już w okresie prenatalnym powinno się go intensywnie stymulować poprzez różne ciekawe dźwięki, muzykę czy głos. W rozwoju ruchowym dobrze wspomóc się doświadczeniem specjalisty, który ustawi ćwiczenia wspomagające prawidłowy rozwój ruchowy dziecka. Ważne, aby pamiętać o przytulaniu, być przy tym radosnym, spokojnym, pewnym siebie i pozytywnie nastawionym. Pozytywne nastawienie, okraszone szczyptą wiedzy, a przede wszystkim miłość, mogą zdziałać naprawdę wiele i pozwolą czerpać z rodzicielstwa to, co najlepsze.

Zdjęcie ilustracyjne/Pixabay.com

Ministerstwo Edukacji Narodowej ogłosiło pakiet zmian, który wejdzie w życie już od nowego roku szkolnego 2026/2027. Reforma jest najszersza od ponad dekady i dotyczy zarówno podstawy programowej, jak i struktury przedmiotów oraz systemu oceniania. Dla wielu rodziców zmiany te są zaskoczeniem – tym bardziej, że konsultacje społeczne trwały zaledwie kilka tygodni.

Co dokładnie się zmienia?

Najgłośniejszą zmianą jest połączenie biologii i geografii w jeden przedmiot o nazwie „Przyroda i środowisko". Ministerstwo argumentuje, że takie podejście pozwoli na bardziej holistyczne nauczanie o świecie naturalnym. Środowisko nauczycielskie jest jednak podzielone – część pedagogów uważa, że reforma pozbawi uczniów pogłębionej wiedzy z obu dziedzin.

„Połączenie biologii z geografią to krok wstecz. Uczniowie będą uczyć się wszystkiego po trochu, ale niczego dogłębnie. To przepis na powierzchowność."

— dr Marek Wiśniewski, biolog, Uniwersytet Warszawski

Drugą, równie kontrowersyjną zmianą jest wprowadzenie obowiązkowej edukacji zdrowotnej, która zastąpi dotychczasowe Wychowanie do Życia w Rodzinie. Nowy przedmiot ma obejmować zagadnienia zdrowia fizycznego, psychicznego oraz – co budzi największe kontrowersje – edukację seksualną według standardów WHO.

Prawa rodziców – co możesz zrobić?

Wielu rodziców pyta, czy mają jakiekolwiek narzędzia, by wpłynąć na to, czego uczy się ich dziecko. Odpowiedź brzmi: tak. Polskie prawo oświatowe daje rodzicom kilka konkretnych możliwości działania.

Warto pamiętać, że rada rodziców ma prawo opiniować szkolny program wychowawczo-profilaktyczny. Jeśli program ten jest niezgodny z Waszymi wartościami, możecie złożyć oficjalną opinię negatywną. Choć dyrektor nie jest nią związany, stanowi ona ważny głos w dyskusji.

Harmonogram wdrożenia reformy

Opinie ekspertów i organizacji rodzicielskich

Koalicja Rodziców i Organizacji Społecznych (KROPS) wydała oficjalne stanowisko, w którym sprzeciwia się wprowadzeniu edukacji zdrowotnej w proponowanym kształcie. Organizacja zgromadziła ponad 85 000 podpisów pod petycją do Ministerstwa.

Reforma budzi emocje po obu stronach. Zwolennicy wskazują na potrzebę modernizacji polskiej edukacji i dostosowania jej do wyzwań XXI wieku. Przeciwnicy obawiają się ideologizacji szkoły i naruszenia praw rodziców do wychowania dzieci zgodnie z własnymi wartościami.

Jedno jest pewne – wrzesień 2026 przyniesie polskim szkołom zmiany, których skutki będziemy odczuwać przez lata. Warto być świadomym rodzicem i aktywnie uczestniczyć w życiu szkoły swojego dziecka.