W których gminach żyje się najlepiej?

Poznaliśmy laureatów pierwszej edycji konkursu „Samorząd PRO FAMILIA", organizowanego przez Ministerstwo Rodziny i Polityki Społecznej. Wśród nagrodzonych samorządów znalazły się Miejsce Piastowe, Pleszew, Boguszów-Gorce, Otwock i Katowice, natomiast wyróżnienia otrzymały Sędziszów Małopolski, Grodzisk Mazowiecki, Gdynia, Kępice i Nysa. Jakie działania podejmowane w tych gminach zadecydowały o tym, że zasłużyły one na nagrody i wyróżnienia?

Co robią gminy dla rodziny

Kapituła konkursu brała pod uwagę wiele czynników, spośród których można wymienić między innymi sytuację demograficzną (w tym współczynnik urodzeń i saldo migracji), zapisy prorodzinne w strategii, komunikowanie rozwiązań prorodzinnych na stronie internetowej, nieszablonowe rozwiązanie kierowane do rodzin. Wśród laureatów konkursu znalazły się gminy, które (oprócz typowych rozwiązań, takich jak organizacja opieki dla małych dzieci czy wprowadzania lokalnych kart dużej rodziny) stosowały relatywnie proste działania o charakterze promocyjnym. Wymienić tu można pakiety powitalne dla nowych mieszkańców gminy (Miejsce Piastowe) czy też „Park Pokoleń" – specjalny teren, na którym rodzice sadzą drzewka z okazji narodzin dziecka (Kępice). Wymienione gminy stosują też preferencyjną politykę mieszkaniową, ukierunkowaną na rodziny (Pleszew, Boguszów-Gorce). Dostrzeżono także ważną rolę czynników rekreacyjnych i kulturalnych w trosce o rodziny, np. w Otwocku można wypożyczyć rowery rodzinne (typu cargo) a w Katowicach organizowane są wycieczki integrujące rodziny.

Laureaci działają strategicznie

Gminy te nie zostałyby laureatami konkursu, gdyby nie prowadzono w nich skutecznej polityki prorodzinnej. W Gdyni w strukturach Urzędu Miasta powołano Wydział Polityki Rodzinnej, który jest odpowiedzialny za rozpoznawanie i zaspokajanie bieżących potrzeb rodziców oraz dzieci, z kolei w Kępicach działa Centrum Inicjatyw Rodzinnych. Znaczenie rodziny w funkcjonowaniu samorządów zapisano w strategiach rozwoju wielu gmin (m.in. Sędziszów Małopolski, Boguszów-Gorce). Z kolei Grodzisk Mazowiecki i Nysa wyprzedzają działania innych samorządów, będąc prekursorami niektórych rozwiązań (np. lokalna Karta Dużej Rodziny, bon wychowawczy).

Rywalizacja pretekstem do wymiany doświadczeń

Zakończony konkurs należy ocenić pozytywnie, głównie dzięki samorządom, które zdecydowały się wysłać swoje zgłoszenie. Mimo, iż ma on znamiona rywalizacji (są wyłaniani laureaci) to należy go traktować raczej jako wymianę dobrych doświadczeń w prowadzeniu skutecznej polityki prorodzinnej. Jak ukazano powyżej czasami wystarczy wręcz symboliczny gest, by zwrócić uwagę na znaczenie rodziny w tworzeniu wspólnoty lokalnej i planowaniu rozwoju gmin. Ponadto dostrzegane i pozytywnie oceniane są inwestycje, które pozwolą utożsamiać dany obszar jako przyjazny rodzinom.

Kto mógł się zgłosić

Do konkursu mogła zgłosić się każda gmina w Polsce, w jednej z pięciu kategorii (wiejska, miejsko-wiejska, miejska do 20 tys. mieszkańców, miejska od 20 tys. do 100 tys. mieszkańców, miejska powyżej 100 tys. mieszkańców). Na podstawie punktów ze specjalnie przygotowanej ankiety po 10 gmin w każdej kategorii zakwalifikowano do II etapu konkursu, a następnie pięcioosobowa kapituła przedstawiła po trzy gminy w każdej grupie do nagrody. Ostateczna decyzję o laureatach podjęła minister Marlena Maląg w porozumieniu z pełnomocnikiem rządu do spraw polityki demograficznej Barbarą Sochą.

Zdjęcie ilustracyjne: Pixabay.com

Ministerstwo Edukacji Narodowej ogłosiło pakiet zmian, który wejdzie w życie już od nowego roku szkolnego 2026/2027. Reforma jest najszersza od ponad dekady i dotyczy zarówno podstawy programowej, jak i struktury przedmiotów oraz systemu oceniania. Dla wielu rodziców zmiany te są zaskoczeniem – tym bardziej, że konsultacje społeczne trwały zaledwie kilka tygodni.

Co dokładnie się zmienia?

Najgłośniejszą zmianą jest połączenie biologii i geografii w jeden przedmiot o nazwie „Przyroda i środowisko". Ministerstwo argumentuje, że takie podejście pozwoli na bardziej holistyczne nauczanie o świecie naturalnym. Środowisko nauczycielskie jest jednak podzielone – część pedagogów uważa, że reforma pozbawi uczniów pogłębionej wiedzy z obu dziedzin.

„Połączenie biologii z geografią to krok wstecz. Uczniowie będą uczyć się wszystkiego po trochu, ale niczego dogłębnie. To przepis na powierzchowność."

— dr Marek Wiśniewski, biolog, Uniwersytet Warszawski

Drugą, równie kontrowersyjną zmianą jest wprowadzenie obowiązkowej edukacji zdrowotnej, która zastąpi dotychczasowe Wychowanie do Życia w Rodzinie. Nowy przedmiot ma obejmować zagadnienia zdrowia fizycznego, psychicznego oraz – co budzi największe kontrowersje – edukację seksualną według standardów WHO.

Prawa rodziców – co możesz zrobić?

Wielu rodziców pyta, czy mają jakiekolwiek narzędzia, by wpłynąć na to, czego uczy się ich dziecko. Odpowiedź brzmi: tak. Polskie prawo oświatowe daje rodzicom kilka konkretnych możliwości działania.

Warto pamiętać, że rada rodziców ma prawo opiniować szkolny program wychowawczo-profilaktyczny. Jeśli program ten jest niezgodny z Waszymi wartościami, możecie złożyć oficjalną opinię negatywną. Choć dyrektor nie jest nią związany, stanowi ona ważny głos w dyskusji.

Harmonogram wdrożenia reformy

Opinie ekspertów i organizacji rodzicielskich

Koalicja Rodziców i Organizacji Społecznych (KROPS) wydała oficjalne stanowisko, w którym sprzeciwia się wprowadzeniu edukacji zdrowotnej w proponowanym kształcie. Organizacja zgromadziła ponad 85 000 podpisów pod petycją do Ministerstwa.

Reforma budzi emocje po obu stronach. Zwolennicy wskazują na potrzebę modernizacji polskiej edukacji i dostosowania jej do wyzwań XXI wieku. Przeciwnicy obawiają się ideologizacji szkoły i naruszenia praw rodziców do wychowania dzieci zgodnie z własnymi wartościami.

Jedno jest pewne – wrzesień 2026 przyniesie polskim szkołom zmiany, których skutki będziemy odczuwać przez lata. Warto być świadomym rodzicem i aktywnie uczestniczyć w życiu szkoły swojego dziecka.