Antybiotyki (nie)dobre na wszystko

dr n. med. Andrzej Blumczyński
specjalista pediatra, nefrolog dziecięcy

Sezon infekcyjny w pełni i warto zatrzymać się przy zagadnieniu antybiotyków. Obserwuje się bowiem, że równolegle z ich rosnącą konsumpcją stale przybywa bakterii opornych na antybiotyki. Co gorsza, zdarzają się drobnoustroje niewrażliwe na WSZYSTKIE dostępne leki. Przekłada się to na smutne statystyki – co roku z powodu zakażeń bakteriami niewrażliwymi na antybiotyki umiera w Europie aż 25 000 ludzi. Dlaczego tak się dzieje?

Przyczyn jest bardzo wiele. Pierwszą i najbardziej podstawową jest niesłuszne stosowanie antybiotyków w infekcjach wirusowych, takich jak grypa, opryszczka, przeziębienie, ból gardła, banalny kaszel czy katar. Niestety – wirusy nie są wrażliwe na te leki. Drugą bolączką jest pochopne stosowanie antybiotyków w przypadku zakażeń – owszem – bakteryjnych, ale o niewielkim nasileniu (np. ropny katar). W takim przypadku poprawę można osiągnąć, używając innych leków. Z tego samego względu nie należy stosować antybiotyków profilaktycznie, „tak na wszelki wypadek". Kolejnym problemem są nieprawidłowości spotykane podczas słusznie zaordynowanego leczenia: przyjmowanie zbyt małej dawki leku, zbyt krótko lub nieregularnie (zwykle powinno to być co 12 godzin). Sytuacje takie obniżają niestety skuteczność leczenia. Inną, dość często spotykaną nieprawidłowości, jest nagminne stosowanie ciągle tego samego antybiotyku – „bo on mi zawsze pomaga". Na koniec warto wspomnieć o potencjalnie niekorzystnym wpływie równolegle stosowanych witamin, które mogą poprawiać kondycję również bakterii, z którymi walczymy. Uwagę warto również zwracać na popijanie antybiotyków sokiem owocowym lub mlekiem, co może zaburzać wchłanianie i przetwarzanie antybiotyków w organizmie.

Wobec wspomnianych powyżej problemów, warto zarysować kilka propozycji praktycznych:

1. Pamiętaj o profilaktyce
Często myj ręce. Jeśli to możliwe – unikaj kontaktu z osobami prezentującymi objawy infekcji. Jeśli kontakt jest nieunikniony – stosuj maseczki chirurgiczne. Prowadź zdrowy tryb życia oparty o roztropną dietę, aktywność fizyczną i odpowiednio długi sen.

2. Rozważ badania mikrobiologiczne
Pozwalają one na potwierdzenie bakteryjnej przyczyny zakażenia i ewentualne dobranie skutecznego antybiotyku.

3. Zaufaj decyzji lekarza
W szczególności co do wyboru konkretnego leku, dawki, schematu leczenia i czasu jego trwania. Nie wprowadzaj antybiotyku samodzielnie. Uszanuj decyzję o jego niestosowaniu. Nie wymuszaj antybiotyku w aptece.

4. Pamiętaj o alternatywach
Ważne znaczenie w leczeniu mają tzw. leki objawowe – ograniczające katar, odkażające jamę ustną i gardło, rozszerzające oskrzela czy działające przeciwzapalnie. Wartą rozważenia opcją jest również dość szeroki wachlarz leków ziołowych.

Podsumowując, należy wskazać, że – choć antybiotykoterapia niesie ze sobą szereg problemów – nierzadko okazuje się niezbędna dla opanowania rozwijającej się infekcji.

Piśmiennictwo:
www.antybiotyki.edu.pl

Ministerstwo Edukacji Narodowej ogłosiło pakiet zmian, który wejdzie w życie już od nowego roku szkolnego 2026/2027. Reforma jest najszersza od ponad dekady i dotyczy zarówno podstawy programowej, jak i struktury przedmiotów oraz systemu oceniania. Dla wielu rodziców zmiany te są zaskoczeniem – tym bardziej, że konsultacje społeczne trwały zaledwie kilka tygodni.

Co dokładnie się zmienia?

Najgłośniejszą zmianą jest połączenie biologii i geografii w jeden przedmiot o nazwie „Przyroda i środowisko". Ministerstwo argumentuje, że takie podejście pozwoli na bardziej holistyczne nauczanie o świecie naturalnym. Środowisko nauczycielskie jest jednak podzielone – część pedagogów uważa, że reforma pozbawi uczniów pogłębionej wiedzy z obu dziedzin.

„Połączenie biologii z geografią to krok wstecz. Uczniowie będą uczyć się wszystkiego po trochu, ale niczego dogłębnie. To przepis na powierzchowność."

— dr Marek Wiśniewski, biolog, Uniwersytet Warszawski

Drugą, równie kontrowersyjną zmianą jest wprowadzenie obowiązkowej edukacji zdrowotnej, która zastąpi dotychczasowe Wychowanie do Życia w Rodzinie. Nowy przedmiot ma obejmować zagadnienia zdrowia fizycznego, psychicznego oraz – co budzi największe kontrowersje – edukację seksualną według standardów WHO.

Prawa rodziców – co możesz zrobić?

Wielu rodziców pyta, czy mają jakiekolwiek narzędzia, by wpłynąć na to, czego uczy się ich dziecko. Odpowiedź brzmi: tak. Polskie prawo oświatowe daje rodzicom kilka konkretnych możliwości działania.

Warto pamiętać, że rada rodziców ma prawo opiniować szkolny program wychowawczo-profilaktyczny. Jeśli program ten jest niezgodny z Waszymi wartościami, możecie złożyć oficjalną opinię negatywną. Choć dyrektor nie jest nią związany, stanowi ona ważny głos w dyskusji.

Harmonogram wdrożenia reformy

Opinie ekspertów i organizacji rodzicielskich

Koalicja Rodziców i Organizacji Społecznych (KROPS) wydała oficjalne stanowisko, w którym sprzeciwia się wprowadzeniu edukacji zdrowotnej w proponowanym kształcie. Organizacja zgromadziła ponad 85 000 podpisów pod petycją do Ministerstwa.

Reforma budzi emocje po obu stronach. Zwolennicy wskazują na potrzebę modernizacji polskiej edukacji i dostosowania jej do wyzwań XXI wieku. Przeciwnicy obawiają się ideologizacji szkoły i naruszenia praw rodziców do wychowania dzieci zgodnie z własnymi wartościami.

Jedno jest pewne – wrzesień 2026 przyniesie polskim szkołom zmiany, których skutki będziemy odczuwać przez lata. Warto być świadomym rodzicem i aktywnie uczestniczyć w życiu szkoły swojego dziecka.