Pediatra o ekspozycji dzieci na słońce i co zrobić w przypadku udaru słonecznego

Przebywanie dziecka na słońcu może budzić niepokój ze względu na zagrożenie udarem słonecznym lub nowotworami skóry. Z tego względu wymaga racjonalnego podejścia. Warto pamiętać, że działanie słońca jest szczególnie silne pomiędzy godziną 10:00 a 16:00. Jego efekt może być potęgowany przez odbicie od wody lub piasku. Szyby oraz odzież pozbawiona filtra UV nie chronią przed promieniami słonecznymi.

W tej sytuacji rekomendacje Amerykańskiej Akademii Pediatrii odradzają bezpośrednią ekspozycję na słońce niemowląt poniżej 6. miesiąca życia. U dzieci starszych zaleca się przebywanie w cieniu, noszenie odzieży z długimi rękawami/nogawkami oraz nakryć głowy chroniących również uszy i kark, a także okularów przeciwsłonecznych z filtrem UV.

W zależności od karnacji dobiera się siłę preparatów stosowanych na skórę: u niemowląt i dzieci z jasnym fototypem skóry – 50+, u pozostałych – 30+.
Istotne jest również zapewnienie odpowiedniej podaży płynów. W dostępnych aktualnie rekomendacjach nie określono precyzyjnie długości przebywania na słońcu – kierować się więc należy tzw. zdrowym rozsądkiem. Z drugiej strony bowiem, ekspozycja na słońce jest niezbędna dla zapewnienia optymalnej syntezy witaminy D w skórze.

Tegoroczna aura sprzyja jednak występowaniu różnych postaci udaru cieplnego. Narażone są nań szczególnie dzieci małe oraz te, które podejmują wysiłek fizyczny lub przyjmują zbyt mało płynów. Negatywny wpływ ma również wysoka wilgotność powietrza.

Pierwszymi, często bagatelizowanymi objawami zagrażającego udaru są uczucie zmęczenia, ograniczenie wydolności fizycznej, zwiększone pocenie się i przyspieszony oddech. Z upływem czasu może dołączyć zwiększone pragnienie, przyspieszenie czynności serca, bóle i zawroty głowy oraz nudności i wymioty. Objawami alarmowymi są gorączka powyżej 40 °C, sucha, zaczerwieniona i gorąca skóra oraz zaburzenia świadomości, biegunka i bezmocz.

Postępowanie lecznicze należy dostosować do aktualnej sytuacji. Zawsze należy przerwać ekspozycję na wysoką temperaturę otoczenia – przenieść dziecko do cienia lub, lepiej, do klimatyzowanego pomieszczenia i posadzić/ułożyć w pobliżu chłodnego nawiewu powietrza. Warto usunąć niepotrzebne ubrania i spryskiwać/polewać ciało chłodną wodą, by zapewnić efektywniejszą utratę ciepła. Na szyję, pachwiny i pod pachy można zastosować chłodne lub mokre okłady albo zanurzyć dziecko w ciepłej wodzie i stopniowo obniżać jej temperaturę. Nie wolno przy tym schładzać ciała zbyt szybko, czego objawem mogą być dreszcze. Przytomnym dzieciom należy podawać chłodne płyny w jak największej ilości.

W przypadku utraty świadomości koniecznie trzeba wezwać zespół ratownictwa medycznego (tel. 112) i do jego przybycia kontynuować opisane powyżej metody schładzania. Najlepiej jednak z góry dostrzegać sytuacje predysponujące do udaru cieplnego i zawczasu zadbać o ochronę przed słońcem i adekwatne nawodnienie dziecka.

Piśmiennictwo:
Górecki T.: Dziecko zamknięte w samochodzie w upalny dzień. 2019. mp.pl/pediatria/praktyka-kliniczna
Kisiel K., Baran W., Kuchar E., Jedynak-Wąsowicz U.: Ochrona przeciwsłoneczna i inne zagadnienia związane z wypoczynkiem letnim. 2018. mp.pl/medycynarodzinna/ekspert

Zdjęcie ilustracyjne/Pixabay.com

Ministerstwo Edukacji Narodowej ogłosiło pakiet zmian, który wejdzie w życie już od nowego roku szkolnego 2026/2027. Reforma jest najszersza od ponad dekady i dotyczy zarówno podstawy programowej, jak i struktury przedmiotów oraz systemu oceniania. Dla wielu rodziców zmiany te są zaskoczeniem – tym bardziej, że konsultacje społeczne trwały zaledwie kilka tygodni.

Co dokładnie się zmienia?

Najgłośniejszą zmianą jest połączenie biologii i geografii w jeden przedmiot o nazwie „Przyroda i środowisko". Ministerstwo argumentuje, że takie podejście pozwoli na bardziej holistyczne nauczanie o świecie naturalnym. Środowisko nauczycielskie jest jednak podzielone – część pedagogów uważa, że reforma pozbawi uczniów pogłębionej wiedzy z obu dziedzin.

„Połączenie biologii z geografią to krok wstecz. Uczniowie będą uczyć się wszystkiego po trochu, ale niczego dogłębnie. To przepis na powierzchowność."

— dr Marek Wiśniewski, biolog, Uniwersytet Warszawski

Drugą, równie kontrowersyjną zmianą jest wprowadzenie obowiązkowej edukacji zdrowotnej, która zastąpi dotychczasowe Wychowanie do Życia w Rodzinie. Nowy przedmiot ma obejmować zagadnienia zdrowia fizycznego, psychicznego oraz – co budzi największe kontrowersje – edukację seksualną według standardów WHO.

Prawa rodziców – co możesz zrobić?

Wielu rodziców pyta, czy mają jakiekolwiek narzędzia, by wpłynąć na to, czego uczy się ich dziecko. Odpowiedź brzmi: tak. Polskie prawo oświatowe daje rodzicom kilka konkretnych możliwości działania.

Warto pamiętać, że rada rodziców ma prawo opiniować szkolny program wychowawczo-profilaktyczny. Jeśli program ten jest niezgodny z Waszymi wartościami, możecie złożyć oficjalną opinię negatywną. Choć dyrektor nie jest nią związany, stanowi ona ważny głos w dyskusji.

Harmonogram wdrożenia reformy

Opinie ekspertów i organizacji rodzicielskich

Koalicja Rodziców i Organizacji Społecznych (KROPS) wydała oficjalne stanowisko, w którym sprzeciwia się wprowadzeniu edukacji zdrowotnej w proponowanym kształcie. Organizacja zgromadziła ponad 85 000 podpisów pod petycją do Ministerstwa.

Reforma budzi emocje po obu stronach. Zwolennicy wskazują na potrzebę modernizacji polskiej edukacji i dostosowania jej do wyzwań XXI wieku. Przeciwnicy obawiają się ideologizacji szkoły i naruszenia praw rodziców do wychowania dzieci zgodnie z własnymi wartościami.

Jedno jest pewne – wrzesień 2026 przyniesie polskim szkołom zmiany, których skutki będziemy odczuwać przez lata. Warto być świadomym rodzicem i aktywnie uczestniczyć w życiu szkoły swojego dziecka.