Zmora z jeziora - czyli o infekcjach dróg moczowych

Jakość wody w polskich jeziorach i rzekach nie jest najlepsza. Fakt ten szczególnie latem ma wielorakie przełożenie na nasze zdrowie. Jednym z istotnych aspektów są zakażenia układu moczowego.

dr n. med. Andrzej Blumczyński
specjalista pediatra

Skala problemu
Częstość występowania infekcji dróg moczowych jest szczególnie w populacji dziecięcej zaskakująco wysoka. Z racji innej budowy anatomicznej jest to przede wszystkim problem dziewczynek: do 7 roku życia zmaga się z nim aż 8% z nich. W tym samym czasie doświadcza go tylko 2% chłopców. Warto więc mieć oczy i uszy otwarte na objawy towarzyszące tego rodzaju chorobie.

Objawy
Jak to często w pediatrii bywa inaczej chorują dzieci młodsze, a inaczej – starsze. U niemowląt objawy są najczęściej niecharakterystyczne: obserwować możemy ogólny niepokój, gorszy apetyt, zaczerwienienie okolicy sromu, zmianę charakteru stolca lub zapachu moczu. Nie zawsze musi występować gorączka, a nierzadko – w ogóle nie widać żadnych niepokojących objawów. Inaczej jest u dzieci starszych. Tu bez niespodzianki należy się spodziewać przede wszystkim częstego i bolesnego oddawania moczu, moczenia się, bólu podbrzusza lub pleców, a także gorączki.

Diagnostyka
Wspomniane wyżej objawy warto zweryfikować w badaniach laboratoryjnych. Najprostszym i jednocześnie często rozstrzygającym testem jest zwykła analiza moczu. Materiał do badania najlepiej (acz nie bezwzględnie) jest pobrać po nocy i z tzw. środkowego strumienia (w ten sposób, by ani pierwsze, ani ostatnie krople moczu nie trafiły do laboratorium). Należy również pamiętać o wcześniejszym dokładnym umyciu okolic intymnych. W przypadku niemowląt można skorzystać ze specjalnych woreczków przyklejanych do skóry. Pobrany materiał należy niezwłocznie dostarczyć do laboratorium. Bardziej skomplikowane jest pobranie moczu na posiew. Tu niezbędna jest sterylność – zwracamy więc szczególną uwagę na higienę, a także korzystamy ze specjalnych jałowych pojemników na mocz. Wspomniane wyżej woreczki są tu niestety bezużyteczne. W związku z powyższymi zawiłościami z posiewu moczu u małych dzieci korzystamy zwykle rzadziej. Podobnie jest z badaniami krwi (np. morfologia i CRP) – nie są one niezbędne do rozpoznania zakażenia układu moczowego. Korzystamy z nich natomiast zwykle w cięższych przypadkach. Dla odmiany każde dziecko z infekcją dróg moczowych powinno przynajmniej raz mieć wykonane badanie USG brzucha – dzięki niemu możemy zidentyfikować pacjentów wymagających leczenia w szpitalu lub zagrożonych nawrotami zakażeń w przyszłości.

Leczenie
Wspomniana powyżej diagnostyka nie powinna opóźniać początku leczenia. Wybór optymalnego leku uzależniamy od sytuacji: w przypadku objawów o niewielkim nasileniu zaczynamy zwykle od popularnego i dostępnego bez recepty Furaginu. Dzieci w złym stanie ogólnym, gorączkujące lub zgłaszające silne dolegliwości bólowe powinny natomiast otrzymać antybiotyk. Równolegle należy obniżać gorączkę (ibuprofen lub/i paracetamol), a także dbać o dobre nawodnienie (dziecko ważące 10 kg powinno wypić łącznie ok 1 l płynów na dobę, ważące 20 kg – ok 1,5 l, a 30 kg – 1,75 l). Zaczerwienienie okolicy ujścia cewki z towarzyszącymi dolegliwościami przy oddawaniu moczu można opanować sadzając dziecko w miednicy z ciepłą wodą i mydłem, wywarem z kory dębu lub roztworem nadmanganianu potasu. Podczas leczenia należy oczywiście unikać kąpieli – zarówno w zbiornikach wodnych, jak i we własnej wannie – lepiej skorzystać z prysznica. Po zakończeniu leczenia warto profilaktycznie zastosować preparaty ziołowe, np. Żurawit lub Canephron. Jeżeli mimo to obserwujemy nawroty zakażeń niezbędna jest konsultacja nefrologa. Zanim się do niego wybierzemy warto jednak wykluczyć u dziecka zaparcia stolca, jako że są one dość częstą przyczyną problemów dotyczących układu moczowego.

Choć ze wspomnianych na wstępie racji infekcje dróg moczowych mogą mieć związek z kąpielą w jeziorze, to warto pamiętać, że pływalnie i baseny nie są w tym aspekcie całkowicie bezpieczne. Warto zatem korzystanie z nich dostosować do predyspozycji dziecka i przestrzegać złotej zasady oddawania moczu po wyjściu z wody.

Piśmiennictwo: Williams GJ, Hodson EH, Isaacs D, Craig JC. Diagnosis and management of urinary tract infection in children. Journal of Paediatrics and Child Health, 2010

Zdjęcie ilustracyjne/Pixabay.com

Ministerstwo Edukacji Narodowej ogłosiło pakiet zmian, który wejdzie w życie już od nowego roku szkolnego 2026/2027. Reforma jest najszersza od ponad dekady i dotyczy zarówno podstawy programowej, jak i struktury przedmiotów oraz systemu oceniania. Dla wielu rodziców zmiany te są zaskoczeniem – tym bardziej, że konsultacje społeczne trwały zaledwie kilka tygodni.

Co dokładnie się zmienia?

Najgłośniejszą zmianą jest połączenie biologii i geografii w jeden przedmiot o nazwie „Przyroda i środowisko". Ministerstwo argumentuje, że takie podejście pozwoli na bardziej holistyczne nauczanie o świecie naturalnym. Środowisko nauczycielskie jest jednak podzielone – część pedagogów uważa, że reforma pozbawi uczniów pogłębionej wiedzy z obu dziedzin.

„Połączenie biologii z geografią to krok wstecz. Uczniowie będą uczyć się wszystkiego po trochu, ale niczego dogłębnie. To przepis na powierzchowność."

— dr Marek Wiśniewski, biolog, Uniwersytet Warszawski

Drugą, równie kontrowersyjną zmianą jest wprowadzenie obowiązkowej edukacji zdrowotnej, która zastąpi dotychczasowe Wychowanie do Życia w Rodzinie. Nowy przedmiot ma obejmować zagadnienia zdrowia fizycznego, psychicznego oraz – co budzi największe kontrowersje – edukację seksualną według standardów WHO.

Prawa rodziców – co możesz zrobić?

Wielu rodziców pyta, czy mają jakiekolwiek narzędzia, by wpłynąć na to, czego uczy się ich dziecko. Odpowiedź brzmi: tak. Polskie prawo oświatowe daje rodzicom kilka konkretnych możliwości działania.

Warto pamiętać, że rada rodziców ma prawo opiniować szkolny program wychowawczo-profilaktyczny. Jeśli program ten jest niezgodny z Waszymi wartościami, możecie złożyć oficjalną opinię negatywną. Choć dyrektor nie jest nią związany, stanowi ona ważny głos w dyskusji.

Harmonogram wdrożenia reformy

Opinie ekspertów i organizacji rodzicielskich

Koalicja Rodziców i Organizacji Społecznych (KROPS) wydała oficjalne stanowisko, w którym sprzeciwia się wprowadzeniu edukacji zdrowotnej w proponowanym kształcie. Organizacja zgromadziła ponad 85 000 podpisów pod petycją do Ministerstwa.

Reforma budzi emocje po obu stronach. Zwolennicy wskazują na potrzebę modernizacji polskiej edukacji i dostosowania jej do wyzwań XXI wieku. Przeciwnicy obawiają się ideologizacji szkoły i naruszenia praw rodziców do wychowania dzieci zgodnie z własnymi wartościami.

Jedno jest pewne – wrzesień 2026 przyniesie polskim szkołom zmiany, których skutki będziemy odczuwać przez lata. Warto być świadomym rodzicem i aktywnie uczestniczyć w życiu szkoły swojego dziecka.