Budowanie relacji interpersonalnych a rozwój dziecka. CUDER #4

Odkryj, jak dzieci mogą budować relacje interpersonalne, rozwijając umiejętności społeczne i emocjonalne, które są kluczowe w ich życiu i co na temat relacji mówi logoterapia. Prof. Ryszard Stocki, psycholog i logoterapeuta w ostatnim odcinku cyklu "Człowiek czyli CUDER" w rozmowie z Hubertem Jachem o Relacjach.

Artykuł oraz wywiad powstał na podstawie gry logoprofilaktycznej "CUDER". Koncepcja gry CUDER, oparta na założeniach logoterapii Viktora Frankla, została opracowana przez Tomasza Gubałę i jego zespół z Fundacji Wspierającej Wychowanie „Archezja." Jest to projekt edukacyjny skierowany przede wszystkim do dzieci i młodzieży, mający na celu wspieranie wszechstronnego rozwoju osobowości poprzez pracę nad pięcioma kluczowymi elementami człowieka: Ciało, Umysł, Duch, Emocje i Relacje. Celem gry jest wspieranie młodych ludzi w odkrywaniu sensu życia oraz wzmacnianie wartościowych postaw, a inspiracją są założenia logoterapii Viktora Frankla, kładące nacisk na potrzebę nadania życiu znaczenia.

---

Zdaniem profesora Ryszarda Stockiego relacje są podstawowym pojęciem w psychologii, które jest często pomijane. Ekspert uważa relacje są elementarnym składnikiem życia każdego z nas. Zaznacza, że jedną z podstawowych teorii dotyczących relacji jest teoria przywiązania, opracowana przez Johna Bowlby'ego.

Bez relacji człowiek psychicznie umiera. Wszystkie patologie, które znamy w psychologii są związane z brakiem relacji

- mówi prof. Stocki.

Podkreśla, że człowiek musi być w relacji z innymi, bo inaczej nie jest człowiekiem.

Jak budować relacje interpersonalne, by pomagać w rozwoju dziecka?

Dziś wielu rodziców odchodzi od tworzenia więzi ze swoimi dziećmi na zasadzie uczeń - mistrz, a skupia się na partnerskim modelu wychowania. Prof. Stocki, jak sam mówi, jest zwolennikiem rodzicielstwa elastycznego, czy sytuacyjnego.

To nie jest tak, że model partnerski jest bardzo dobry, a model dyrektywny, czy liberalny jest zły. Każdy z tych modeli jest dobry, ale w zależności od sytuacji, wieku dziecka itd...

- zaznacza psycholog.

Dodaje, że dziś jest problem, że dzieci 4-letnie, czy 5-letnie traktuje się w sposób partnerski.

To jest koszmar

- mówi prof. Stocki.

Dziecko w tym wieku nie ma wystarczająco wiedzy, doświadczenia, rozumienia pojęć, by być dla rodziców partnerem.

Dużo zależy też od tego, w czym dziecko jest kompetentne na danym etapie rozwoju. Małym dzieciom można dać do decyzji, czy do zabawy wyciągniemy klocki, czy kolejką, ale nie to, czy na obiad zje pełnowartościowy posiłek, czy lody.

Dzięki temu uczymy też dzieci dokonywać wyborów i konsekwencji wyborów

- mówi psycholog.

Jako rodzice musimy dokonywać trudnych osądów w ocenie tych kwestii, w których dzieci mogą podejmować wybory, kiedy to ma sens.

Musimy to robić, bo inaczej będziemy mieli dzieci, które będą rządzić nami

- mówi prof. Stocki.

Jak prawidłowo dbać o relacje międzyludzkie u dzieci?

Poprzez różne interakcje z rodzicami dziecko uczy się nawiązywać relacje, co wpływa później na budowane przez nie stosunki międzyludzkie. Gdy dziecko jest w domu nauczone tego, że zawsze ma to, czego żąda, osiąga swoje cele poprzez krzyk, płacz, czy inne emocjonalne reakcje, może to powodować konflikty i utrudniać budowanie dobrych relacji w przyszłości.

Dziecko, które nie idzie na ustępstwa, nie potrafi współpracować, nie umie budować relacji, jest wypychane w grupie rówieśniczej

- mówi prof. Stocki.

Dodaje, że takie wychowanie dziecka, które wszystko może, jest niesamowicie tragiczne dla tego dziecka. Może to mieć też daleko idące konsekwencje w przyszłości, ponieważ tak wychowany dorosły może mieć długotrwałe trudności w budowaniu relacji interpersonalnych w miejscu pracy, z rówieśnikami, czy zbudowaniu silnego związku.

Relacje z innymi a technologia

Funkcjonujemy w świecie, w którym interakcje z innymi są łatwiejsze dzięki nowoczesnym technologiom umożliwiającym łączenie się z osobami na drugim końcu świata. Są dziś one stałym elementem naszego życia. Wielu badaczy podkreśla ich szkodliwość na rozwój psychiczny i społeczny młodego pokolenia, co ma później niebagatelny wpływ na dzieci w dorosłym życiu. Psychologowie podkreślają, że coraz częściej spotykają się z pacjentami, którzy deklarują, że pierwszy kontakt z obrazami pornograficznymi mają już w wieku 11 lat.

Prof. Stocki podkreśla, że dziś popularnym prezentem pierwszokomunijnym jest telefon komórkowy. Ocenia to jako bardzo negatywne zjawisko i zaznacza, że powinniśmy zakazać używania smartfonów w szkołach.

Podobne rozwiązania wprowadziła już Norwegia i okazało się, że poprawiły się wyniki w nauce, nastąpiła zmiana relacji społecznych na bardziej korzystne dla młodych ludzi, a dziewczęta rzadziej mają potrzebę korzystania z pomocy psychologicznej.

Prof. Stocki zaznacza, że jeśli rodzice wysyłają dzieci w środowisko, które może być toksyczne, czy niebezpieczne, to powinni bardzo mocno kontrolować, czy rzeczywiście tak jest i czy jest to dobre dla dzieci. Dodaje, że rodzice powinni bardzo mocno kontrolować to, co dzieci robią w sieci i z kim w świecie realnym rozwijają relacje.

Czym są wartościowe relacje i jak je zbudować?

Ekspert podkreśla, że aby dobrze budować relacje międzyludzkie, wymagane jest bardzo wiele kompetencji, których rodzice powinni nauczyć dziecko wcześniej.

Najbardziej podstawowe to jest silna wola i asertywność, umiejętność odmawiania. Gdy ktoś mi coś proponuje, to jestem odważny na tyle, by odmówić

- mówi prof. Ryszard Stocki.

Dodaje, że ważne jest też zbudowanie poczucia własnej intymności, własnej wartości, empatii.

Jakie jeszcze kompetencje powinno nabyć dziecko? Jak radzić sobie z rozwijaniem relacji? O tym w rozmowie z prof. Ryszardem Stockim na naszym kanale YouTube.

Ministerstwo Edukacji Narodowej ogłosiło pakiet zmian, który wejdzie w życie już od nowego roku szkolnego 2026/2027. Reforma jest najszersza od ponad dekady i dotyczy zarówno podstawy programowej, jak i struktury przedmiotów oraz systemu oceniania. Dla wielu rodziców zmiany te są zaskoczeniem – tym bardziej, że konsultacje społeczne trwały zaledwie kilka tygodni.

Co dokładnie się zmienia?

Najgłośniejszą zmianą jest połączenie biologii i geografii w jeden przedmiot o nazwie „Przyroda i środowisko". Ministerstwo argumentuje, że takie podejście pozwoli na bardziej holistyczne nauczanie o świecie naturalnym. Środowisko nauczycielskie jest jednak podzielone – część pedagogów uważa, że reforma pozbawi uczniów pogłębionej wiedzy z obu dziedzin.

„Połączenie biologii z geografią to krok wstecz. Uczniowie będą uczyć się wszystkiego po trochu, ale niczego dogłębnie. To przepis na powierzchowność."

— dr Marek Wiśniewski, biolog, Uniwersytet Warszawski

Drugą, równie kontrowersyjną zmianą jest wprowadzenie obowiązkowej edukacji zdrowotnej, która zastąpi dotychczasowe Wychowanie do Życia w Rodzinie. Nowy przedmiot ma obejmować zagadnienia zdrowia fizycznego, psychicznego oraz – co budzi największe kontrowersje – edukację seksualną według standardów WHO.

Prawa rodziców – co możesz zrobić?

Wielu rodziców pyta, czy mają jakiekolwiek narzędzia, by wpłynąć na to, czego uczy się ich dziecko. Odpowiedź brzmi: tak. Polskie prawo oświatowe daje rodzicom kilka konkretnych możliwości działania.

Warto pamiętać, że rada rodziców ma prawo opiniować szkolny program wychowawczo-profilaktyczny. Jeśli program ten jest niezgodny z Waszymi wartościami, możecie złożyć oficjalną opinię negatywną. Choć dyrektor nie jest nią związany, stanowi ona ważny głos w dyskusji.

Harmonogram wdrożenia reformy

Opinie ekspertów i organizacji rodzicielskich

Koalicja Rodziców i Organizacji Społecznych (KROPS) wydała oficjalne stanowisko, w którym sprzeciwia się wprowadzeniu edukacji zdrowotnej w proponowanym kształcie. Organizacja zgromadziła ponad 85 000 podpisów pod petycją do Ministerstwa.

Reforma budzi emocje po obu stronach. Zwolennicy wskazują na potrzebę modernizacji polskiej edukacji i dostosowania jej do wyzwań XXI wieku. Przeciwnicy obawiają się ideologizacji szkoły i naruszenia praw rodziców do wychowania dzieci zgodnie z własnymi wartościami.

Jedno jest pewne – wrzesień 2026 przyniesie polskim szkołom zmiany, których skutki będziemy odczuwać przez lata. Warto być świadomym rodzicem i aktywnie uczestniczyć w życiu szkoły swojego dziecka.