Jak się pozbyć poczucia pustki i znaleźć sens życia? Logoterapia

Czy człowiek w pędzącym świecie potrzebuje sensu życia? Jeżeli tak, to gdzie i jak go szukać? Kim jesteś? Na te i wiele innych pytań odpowiada dr Anetta Ocytko, pedagog i logoterapeuta, w rozmowie z Zofią Rogalą.

Polacy odczuwają brak sensu życia?

Z badań przeprowadzonych przez CBOS w 2017 roku („Sens życia - wczoraj i dziś. Komunikat z badań nr 41/2017) wynika, że dla Polaków pytanie o sens istnienia jest dziś mniej ważne, niż było 20 lat wcześniej. Te wyniki nie dziwią, ponieważ współczesność zdaje się być tak atrakcyjna, podsuwając wiele gotowych wzorców, dając nam odpowiedź na pytanie „jak żyć?". Dołóżmy do tego tempo życia, które stale przyspiesza – wieczne pozostawanie w poczuciu braku czasu na wszystko, całe mnóstwo atrakcyjnych, dopaminogennych aktywności przed ekranami – smartfon, telewizor, komputer. Mamy gotową receptę na sytuację, w której z braku czasu przestajemy zastanawiać się nad sprawami fundamentalnymi, wykraczającymi poza dziś i jutro, a tym bardziej nie szukamy samodzielnie na nie odpowiedzi.

Czym jest sens życia?

Dr Anetta Ocytko przypomina, że logoterapia to podejście skoncentrowane na sensie i wartościach.

Człowiek w swoim życiu może i powinien realizować sens poprzez realizowanie wartości.

- mówi dr Ocytko.

Dodaje, że sens można spełniać poprzez tworzenie, dzieło, pracę, jakąś konkretną ideę, realizowanie się w pracy zawodowej, miłość.

Czy życie ma sens? Logoterapia

Dzięki sensowi ludzkiego życia możemy przyjąć konkretne postawy wobec m.in. niezawinionego cierpienia, kłopotów, trudności, dramatów, bólu i śmierci.

Frankl mówił, że nie to, czy cierpimy, ale jak cierpimy, czynią nas bardziej człowiekiem

- przypomniała dr Anetta Ocytko.

Dzięki temu, że odkryjemy sens naszego życia, łatwiej będzie nam znieść te wszystkie ludzkie trudności, sprostać im i nawet z tego wyciągnąć dla siebie jakieś dobro.

Poczucie braku sensu istnienia. Co dalej?

Poczucie braku sensu jest sygnałem, że czegoś nam brakuje, ale też tego, że da się to odkryć. Samo poczucie przychodzi do człowieka z poziomu psychicznego, a odkrywanie sensu w życiu ma wymiar duchowy. Z poczuciem takiej pustki jest jak z bólem, który sygnalizuje nam pewne problemy.

Możemy wziąć środki przeciwbólowe, ale to nie rozwiązuje problemu. Najgorzej jednak jest to kompletnie zignorować

– mówi dr Anetta Ocytko.

Dlatego każdy z nas powinien znaleźć chwilę każdego dnia, aby zastanowić się i podjąć próbę poszukiwania sensu życia. Gdzie należy go szukać?

Gdzie jest i jak odnaleźć sens życia?

Na tak postawione pytanie nie da się udzielić uniwersalnej odpowiedzi. Viktor Frankl kiedyś powiedział jednemu ze swoich studentów, że z sensem życia jest jak z najlepszym ruchem w szachach. Jest to uzależnione indywidualnie od każdego z nas, naszej sytuacji życiowej i od wyborów, przed którymi stajemy. Sens jest po prostu przyporządkowany do osoby i sytuacji.

Każda osoba jest z minuty na minutę zapraszana do odkrywania sensu – nie nadawania go, ale odkrywania i realizowania

– podkreśliła dr Ocytko.

Ale nie tylko poszczególne sytuacje mają sens. Człowiek może odnaleźć cel swojego życia rozumiany nie jako subiektywne poczucie, ale obiektywne dobro, które możemy w naszym życiu urzeczywistniać.

Dr Anetta Ocytko przypomina, za Franklem, że organem sensu jest sumienie, czyli wewnętrzny głos, który podpowiada człowiekowi jak w najlepszy sposób wykonywać zadania, co pociąga człowieka ku dobru, życiu, czy konkretnym powołaniom.

Więcej w rozmowie Zofii Rogali z dr Anettą Ocytko.

Ministerstwo Edukacji Narodowej ogłosiło pakiet zmian, który wejdzie w życie już od nowego roku szkolnego 2026/2027. Reforma jest najszersza od ponad dekady i dotyczy zarówno podstawy programowej, jak i struktury przedmiotów oraz systemu oceniania. Dla wielu rodziców zmiany te są zaskoczeniem – tym bardziej, że konsultacje społeczne trwały zaledwie kilka tygodni.

Co dokładnie się zmienia?

Najgłośniejszą zmianą jest połączenie biologii i geografii w jeden przedmiot o nazwie „Przyroda i środowisko". Ministerstwo argumentuje, że takie podejście pozwoli na bardziej holistyczne nauczanie o świecie naturalnym. Środowisko nauczycielskie jest jednak podzielone – część pedagogów uważa, że reforma pozbawi uczniów pogłębionej wiedzy z obu dziedzin.

„Połączenie biologii z geografią to krok wstecz. Uczniowie będą uczyć się wszystkiego po trochu, ale niczego dogłębnie. To przepis na powierzchowność."

— dr Marek Wiśniewski, biolog, Uniwersytet Warszawski

Drugą, równie kontrowersyjną zmianą jest wprowadzenie obowiązkowej edukacji zdrowotnej, która zastąpi dotychczasowe Wychowanie do Życia w Rodzinie. Nowy przedmiot ma obejmować zagadnienia zdrowia fizycznego, psychicznego oraz – co budzi największe kontrowersje – edukację seksualną według standardów WHO.

Prawa rodziców – co możesz zrobić?

Wielu rodziców pyta, czy mają jakiekolwiek narzędzia, by wpłynąć na to, czego uczy się ich dziecko. Odpowiedź brzmi: tak. Polskie prawo oświatowe daje rodzicom kilka konkretnych możliwości działania.

Warto pamiętać, że rada rodziców ma prawo opiniować szkolny program wychowawczo-profilaktyczny. Jeśli program ten jest niezgodny z Waszymi wartościami, możecie złożyć oficjalną opinię negatywną. Choć dyrektor nie jest nią związany, stanowi ona ważny głos w dyskusji.

Harmonogram wdrożenia reformy

Opinie ekspertów i organizacji rodzicielskich

Koalicja Rodziców i Organizacji Społecznych (KROPS) wydała oficjalne stanowisko, w którym sprzeciwia się wprowadzeniu edukacji zdrowotnej w proponowanym kształcie. Organizacja zgromadziła ponad 85 000 podpisów pod petycją do Ministerstwa.

Reforma budzi emocje po obu stronach. Zwolennicy wskazują na potrzebę modernizacji polskiej edukacji i dostosowania jej do wyzwań XXI wieku. Przeciwnicy obawiają się ideologizacji szkoły i naruszenia praw rodziców do wychowania dzieci zgodnie z własnymi wartościami.

Jedno jest pewne – wrzesień 2026 przyniesie polskim szkołom zmiany, których skutki będziemy odczuwać przez lata. Warto być świadomym rodzicem i aktywnie uczestniczyć w życiu szkoły swojego dziecka.