Jak wspierać rozwój emocjonalny dziecka? #CUDer - Umysł

Zapraszamy na kolejny odcinek cyklu "Człowiek czyli CUDer". Mówimy o logoterapeutycznej koncepcji postrzegania człowieka, jako tego, który składa się z kilku elementów - Ciała, Umysłu, Duchowości, Emocji i Relacji. By dobrze funkcjonować i właściwie pomagać w różnych kryzysach ważne jest, by spoglądać na człowieka w sposób nieredukujący go do jednego z tych składowych "puzzli". Dziś mówimy z dr. Piotrem Szczukiewiczem psychologiem, psychoterapeutą, logoterapeutą o tym, jak wspierać prawidłowy rozwój emocjonalny dziecka. Co to ma wspólnego z umysłem i dlaczego wpływa też na rozwój społeczno-emocjonalny.

Artykuł oraz wywiad powstał na podstawie gry logoprofilaktycznej "CUDER". Koncepcja gry CUDER, oparta na założeniach logoterapii Viktora Frankla, została opracowana przez Tomasza Gubałę i jego zespół z Fundacji Wspierającej Wychowanie „Archezja." Jest to projekt edukacyjny skierowany przede wszystkim do dzieci i młodzieży, mający na celu wspieranie wszechstronnego rozwoju osobowości poprzez pracę nad pięcioma kluczowymi elementami człowieka: Ciało, Umysł, Duch, Emocje i Relacje. Celem gry jest wspieranie młodych ludzi w odkrywaniu sensu życia oraz wzmacnianie wartościowych postaw, a inspiracją są założenia logoterapii Viktora Frankla, kładące nacisk na potrzebę nadania życiu znaczenia.

Czym jest umysł?

Psychologia podchodzi do umysłu redukcjonistycznie. To nie tylko funkcje poznawcze, czy intelekt. Umysł to także coś, co jest niematerialne. To coś znacznie więcej niż mózg, czy jego biologiczna struktura. Z punktu widzenia logoterapii umysł posiada aspekt duchowy, czyli jest niematerialny.

Umysł pomaga wyznaczyć cel i pomaga w poszukiwaniu sensu. Duch odpowiada za wolę sensu, a umysł za jego rozpoznanie.

– mówi dr Piotr Szczukiewicz

Umysł jest potencjałem, który każdy posiada od urodzenia, a nawet poczęcia i rozwija się przez całe nasze życie. Spełnia też funkcję relacji i kontaktu ze światem.

Etapy rozwoju dziecka w wieku przedszkolnym, szkolnym i nastoletnim

Dr Piotr Szczukiewicz mówi, że już małe dziecko, mające kilka miesięcy, ma świadomość stałości przedmiotu. Ludzki intelekt rozwija się bardzo dynamicznie od prostej sensoryczno-motorycznej w słowno-wyobrażeniową.

Pojawia się pojęcie, słowo – to w wieku przedszkolnym. Później inteligencja rozwija się o kolejne szczeble, aż dojdzie do poziomu myślenia abstrakcyjnego, wnioskowania. Już nastolatek będzie w stanie rozmawiać o bytach wyobrażonych

– dodaje ekspert.

To pokazuje, że człowiek jest bytem bardzo złożonym, a błędem jest postrzeganie człowieka przez pryzmat tylko jednego wymiaru, czy tylko jednego rodzaju inteligencji.

Jak wspierać rozwój emocjonalny dziecka?

Oczywiście, jako rodzice, nie jesteśmy pozbawieni narzędzi do tego, by wspomagać rozwój naszych dzieci, ale musimy sobie zdawać sprawę z tego, jak robić to właściwie. Dr Szczukiewicz podkreśla, że rodzice chcąc wesprzeć umysłowy, emocjonalny i intelektualny rozwój swoich dzieci, bardzo często je przestymulowują, dostarczając zbyt dużo bodźców.

Jednym z podstawowych narzędzi w procesie wychowania, dzięki którym rodzice mogą wspierać rozwój tych ważnych zagadnień jest ukierunkowywanie myślenia naszych pociech na procesy, zachodzące poza nimi. Dr Piotr Szczukiewicz podaje przykład, gdy dziecko wykręca głowę misia, a rodzic mówi, by tego nie robiło, ponieważ to boli zabawkę. Oczywistym jest, że nawet przedszkolak może już wiedzieć, że to nie jest prawda, dzięki temu dziecko uczy się rozpoznawać uczucia innych osób. Przeciwną drogą jest powiedzenie . "Nie bij kolegi, bo się spocisz".

Dzięki nauczeniu dziecka empatii, znacznie łatwiej będzie ono nawiązywać relacje z rówieśnikami.

Ważne jest też nauczenie nie tylko rozpoznawania, wyrażania i nazywania emocji, ale też tego, że emocje to jest coś, czym się wymieniamy, co działa na innych i że inni, obok mnie, też odczuwają emocje

- mówi dr Szczukiewicz.

Jak prawidłowo i właściwie wspomagać dziecko w jego rozwoju intelektualnym i umysłowym? Jak odnaleźć balans między spoglądaniem na innych w różnych sytuacjach, a dbaniem o swoje emocje? Jak radzić sobie z trudnymi emocjami i jak doświadczać tych dobrych? O tym opowiada więcej dr Piotr Szczukiewicz w naszej rozmowie.

Ministerstwo Edukacji Narodowej ogłosiło pakiet zmian, który wejdzie w życie już od nowego roku szkolnego 2026/2027. Reforma jest najszersza od ponad dekady i dotyczy zarówno podstawy programowej, jak i struktury przedmiotów oraz systemu oceniania. Dla wielu rodziców zmiany te są zaskoczeniem – tym bardziej, że konsultacje społeczne trwały zaledwie kilka tygodni.

Co dokładnie się zmienia?

Najgłośniejszą zmianą jest połączenie biologii i geografii w jeden przedmiot o nazwie „Przyroda i środowisko". Ministerstwo argumentuje, że takie podejście pozwoli na bardziej holistyczne nauczanie o świecie naturalnym. Środowisko nauczycielskie jest jednak podzielone – część pedagogów uważa, że reforma pozbawi uczniów pogłębionej wiedzy z obu dziedzin.

„Połączenie biologii z geografią to krok wstecz. Uczniowie będą uczyć się wszystkiego po trochu, ale niczego dogłębnie. To przepis na powierzchowność."

— dr Marek Wiśniewski, biolog, Uniwersytet Warszawski

Drugą, równie kontrowersyjną zmianą jest wprowadzenie obowiązkowej edukacji zdrowotnej, która zastąpi dotychczasowe Wychowanie do Życia w Rodzinie. Nowy przedmiot ma obejmować zagadnienia zdrowia fizycznego, psychicznego oraz – co budzi największe kontrowersje – edukację seksualną według standardów WHO.

Prawa rodziców – co możesz zrobić?

Wielu rodziców pyta, czy mają jakiekolwiek narzędzia, by wpłynąć na to, czego uczy się ich dziecko. Odpowiedź brzmi: tak. Polskie prawo oświatowe daje rodzicom kilka konkretnych możliwości działania.

Warto pamiętać, że rada rodziców ma prawo opiniować szkolny program wychowawczo-profilaktyczny. Jeśli program ten jest niezgodny z Waszymi wartościami, możecie złożyć oficjalną opinię negatywną. Choć dyrektor nie jest nią związany, stanowi ona ważny głos w dyskusji.

Harmonogram wdrożenia reformy

Opinie ekspertów i organizacji rodzicielskich

Koalicja Rodziców i Organizacji Społecznych (KROPS) wydała oficjalne stanowisko, w którym sprzeciwia się wprowadzeniu edukacji zdrowotnej w proponowanym kształcie. Organizacja zgromadziła ponad 85 000 podpisów pod petycją do Ministerstwa.

Reforma budzi emocje po obu stronach. Zwolennicy wskazują na potrzebę modernizacji polskiej edukacji i dostosowania jej do wyzwań XXI wieku. Przeciwnicy obawiają się ideologizacji szkoły i naruszenia praw rodziców do wychowania dzieci zgodnie z własnymi wartościami.

Jedno jest pewne – wrzesień 2026 przyniesie polskim szkołom zmiany, których skutki będziemy odczuwać przez lata. Warto być świadomym rodzicem i aktywnie uczestniczyć w życiu szkoły swojego dziecka.