Kryzys polskiej szkoły i podstawy programowe nowych przedmiotów - edukacja obywatelska i edukacja zdrowotna

Ministerstwo Edukacji Narodowej wprowadza od 1 września 2025 roku dwa nowe przedmioty — edukację obywatelską i edukację zdrowotną — a eksperci i rodzice biją na alarm: czy to reforma, która służy dzieciom, czy celowy demontaż tradycyjnej szkoły?

Okrojona podstawa programowa — przypadek czy strategia?

Zdaniem Bartosza Kopczyńskiego, zmiany w podstawie programowej wprowadzone przez Ministerstwo Edukacji nie są ani przypadkowe, ani chaotyczne. To, co zostało usunięte, zostało wybrane celowo — szczególnie treści budujące polską tożsamość narodową w przedmiotach humanistycznych oraz wiedza realnie łącząca człowieka ze światem w przedmiotach ścisłych. Zmiany te mają według niego jasno określony cel: osłabić myślenie przyczynowo-skutkowe, oderwać młodzież od dziedzictwa narodowego i przygotować grunt pod nową tożsamość — „obywatela świata".

Edukacja obywatelska zamiast historii i tradycji

W miejsce usuniętych treści humanistycznych pojawiają się nowe przedmioty — edukacja obywatelska, zdrowotna i klimatyczna, przy czym ta ostatnia ma być elementem każdego przedmiotu. Edukacja obywatelska zastąpi zlikwidowany przedmiot Historia i Teraźniejszość i — przynajmniej w teorii, zgodnie z rozporządzeniem ministra edukacji — ma budować i wzmacniać postawy patriotyczne młodych ludzi, oparte na poczuciu tożsamości i dumie z przynależności do wspólnoty lokalnej i narodowej. W ramach podstawy programowej kształcenia ogólnego dla liceum ogólnokształcącego i technikum przedmiot ten w klasie II będzie kształtować świadomość obywatelską w społeczeństwie demokratycznym, rozwijać wiedzę o funkcjonowaniu państwa oraz promować otwartość i szacunek wobec innych.

Wielu rodziców i nauczycieli obawia się jednak, że za tymi pozornie niegroźnymi hasłami kryje się ideologiczna indoktrynacja. Według prezesa TWS nie chodzi tu o wzmacnianie kompetencji społecznych dzieci, lecz o przekształcanie ich sposobu myślenia — w duchu unijnej doktryny zrównoważonego rozwoju. Młody człowiek ma porzucić myślenie w kategoriach własnego dobra, rodziny, narodu czy religii i służyć realizacji „celów wyższego rzędu", określonych przez organy Unii Europejskiej.

Mają pracować na czyjąś rzecz, nie na swoją rzecz, mają się poświęcać i całe ich życie ma służyć realizacji czyichś celów, celów władzy — i to nie są cele tych ludzi i nigdy nie będą celami tych ludzi.

— mówi Bartosz Kopczyński.

Edukacja zdrowotna zastąpi wychowanie do życia w rodzinie

Tuż po opublikowaniu rozporządzenia ministra edukacji w sprawie edukacji zdrowotnej eksperci zabrali głos, krytykując to rozwiązanie. Nowy program ma skupiać się m.in. na edukacji seksualnej i „afirmacji tożsamości płciowej", co według wielu rodziców i ekspertów może prowadzić do promowania ideologicznych postaw zamiast rzetelnej wiedzy medycznej i psychologicznej. Krytycy wskazują, że taka forma edukacji marginalizuje tradycyjne wartości — takie jak rodzina, macierzyństwo czy ojcostwo — które odgrywają fundamentalną rolę w społeczeństwie.

Problemem staje się również brak transparentności i udziału rodziców w tworzeniu programów nauczania. Ministerstwo zignorowało tysiące głosów sprzeciwu nadesłanych w ramach konsultacji społecznych. Dokonano jedynie kosmetycznych zmian, usuwając najbardziej kontrowersyjne zapisy z projektu rozporządzenia, co de facto daje większe pole do nadużyć. Wychowanie seksualne i zdrowotne powinno bazować na wartościach bliskich rodzinie, a nie być narzucane przez zewnętrzne organizacje czy ideologie sprzeczne z przekonaniami wielu obywateli. Więcej na ten temat pisaliśmy TUTAJ.

Psychologia i terapia — ratunek czy zagrożenie?

Szczególnie krytycznie Bartosz Kopczyński odnosi się do współczesnej psychologii, którą określa mianem „nowej religii". Według niego psychologia oparta na teoriach Freuda, behawioryzmie i psychologii humanistycznej to nie nauka, lecz zlepek okultyzmu, nihilizmu i ideologii neomarksistowskiej. Sugeruje, że rodzice powinni zachować daleko idącą ostrożność, zanim oddadzą swoje dzieci w ręce tzw. specjalistów, i zamiast tego powrócić do klasycznych zasad wychowania w duchu cnót moralnych.

Alternatywa: wychowanie do cnót zamiast ideologicznych przedmiotów

Bartosz Kopczyński wskazuje konkretną alternatywę wobec obecnego kursu edukacji: wychowanie oparte na klasycznych wartościach — niezależnie od światopoglądu. Prezes TWS odwołuje się zarówno do Arystotelesa, jak i do chrześcijańskiej tradycji, podkreślając, że kluczem do zdrowego rozwoju młodego człowieka jest wychowanie według cnót moralnych oraz dawanie właściwego przykładu przez rodziców. Jego zdaniem psychologia nie zastąpi wychowania, a „szczęście" dziecka nie jest celem samym w sobie, lecz niejako efektem ubocznym dobrego i sensownego życia.

Dziękujemy, że czytasz nasze artykuły. Możemy je tworzyć właśnie dzięki Twojemu wsparciu. Zostań naszym Patronem, abyśmy mogli dalej pomagać rodzicom w wychowaniu dzieci.

Ministerstwo Edukacji Narodowej ogłosiło pakiet zmian, który wejdzie w życie już od nowego roku szkolnego 2026/2027. Reforma jest najszersza od ponad dekady i dotyczy zarówno podstawy programowej, jak i struktury przedmiotów oraz systemu oceniania. Dla wielu rodziców zmiany te są zaskoczeniem – tym bardziej, że konsultacje społeczne trwały zaledwie kilka tygodni.

Co dokładnie się zmienia?

Najgłośniejszą zmianą jest połączenie biologii i geografii w jeden przedmiot o nazwie „Przyroda i środowisko". Ministerstwo argumentuje, że takie podejście pozwoli na bardziej holistyczne nauczanie o świecie naturalnym. Środowisko nauczycielskie jest jednak podzielone – część pedagogów uważa, że reforma pozbawi uczniów pogłębionej wiedzy z obu dziedzin.

„Połączenie biologii z geografią to krok wstecz. Uczniowie będą uczyć się wszystkiego po trochu, ale niczego dogłębnie. To przepis na powierzchowność."

— dr Marek Wiśniewski, biolog, Uniwersytet Warszawski

Drugą, równie kontrowersyjną zmianą jest wprowadzenie obowiązkowej edukacji zdrowotnej, która zastąpi dotychczasowe Wychowanie do Życia w Rodzinie. Nowy przedmiot ma obejmować zagadnienia zdrowia fizycznego, psychicznego oraz – co budzi największe kontrowersje – edukację seksualną według standardów WHO.

Prawa rodziców – co możesz zrobić?

Wielu rodziców pyta, czy mają jakiekolwiek narzędzia, by wpłynąć na to, czego uczy się ich dziecko. Odpowiedź brzmi: tak. Polskie prawo oświatowe daje rodzicom kilka konkretnych możliwości działania.

Warto pamiętać, że rada rodziców ma prawo opiniować szkolny program wychowawczo-profilaktyczny. Jeśli program ten jest niezgodny z Waszymi wartościami, możecie złożyć oficjalną opinię negatywną. Choć dyrektor nie jest nią związany, stanowi ona ważny głos w dyskusji.

Harmonogram wdrożenia reformy

Opinie ekspertów i organizacji rodzicielskich

Koalicja Rodziców i Organizacji Społecznych (KROPS) wydała oficjalne stanowisko, w którym sprzeciwia się wprowadzeniu edukacji zdrowotnej w proponowanym kształcie. Organizacja zgromadziła ponad 85 000 podpisów pod petycją do Ministerstwa.

Reforma budzi emocje po obu stronach. Zwolennicy wskazują na potrzebę modernizacji polskiej edukacji i dostosowania jej do wyzwań XXI wieku. Przeciwnicy obawiają się ideologizacji szkoły i naruszenia praw rodziców do wychowania dzieci zgodnie z własnymi wartościami.

Jedno jest pewne – wrzesień 2026 przyniesie polskim szkołom zmiany, których skutki będziemy odczuwać przez lata. Warto być świadomym rodzicem i aktywnie uczestniczyć w życiu szkoły swojego dziecka.