Bezwarunkowy dochód podstawowy pomoże ubogim rodzinom?

Klika tysięcy mieszkańców ubogiego pogranicza polsko-rosyjskiego weźmie udział w pilotażowym programie bezwarunkowego dochodu podstawowego. Przez dwa lata będą otrzymywać miesięcznie 1300 zł na zapewnienie podstawowych potrzeb życiowych swoich rodzin. To szansa zwłaszcza dla rodzin z dziećmi, bo program pozwoli ograniczyć biedę, zmniejszyć nierówności społeczne oraz stać się elementem aktywizacji zawodowej rodziców - twierdzą naukowcy prowadzący projekt.

Bieda w Polsce nadal obecna

Strefa biedy i ubóstwa w Polsce, choć systematycznie malejąca, jest wciąż zbyt duża. Cierpią na tym nie tylko dorośli, ale przede wszystkim dzieci. Do obszarów o niskim poziomie dochodów, znacznym ubóstwie i bezrobociu należą m.in. północne gminy woj. warmińsko-mazurskiego.

To teren tuż przy granicy z rosyjskim Obwodem Kaliningradzkim, nie dość, że popegeerowski, a więc mocno dotknięty przez skutki transformacji ustrojowej z przełomu lat 80. i 90. XX w., to dodatkowo odczuwa negatywne efekty zamknięcia w 2018 r. małego ruchu granicznego .

Bezwarunkowy dochód podstawowy

Co najmniej 5 tysięcy mieszkańców tego wyludniającego się obszaru weźmie udział w pilotażowym programie bezwarunkowego dochodu podstawowego. W ciągu dwóch lat mają otrzymywać 1300 zł miesięcznie. Określenie „bezwarunkowy dochód podstawowy" oznacza, że beneficjenci nie muszą spełniać określonych wymagań - otrzymują go wszyscy bez względu na sytuację życiową.

Ilość osób uczestniczących w programie może zwiększyć się nawet do 30 tys. Celem wprowadzenia dochodu gwarantowanego jest zapewnienie uczestnikom podstawowych potrzeb życiowych. Interwencja, jaką byłby ten program, mogłaby przynieść istotne efekty w postaci ograniczenia strefy ubóstwa i zmniejszenie bezrobocia poprzez aktywizację zawodową.

Rocznie uczestnik programu otrzyma 15,6 tys. zł. Przy założeniu wsparcia dla 5 tys. osób - łączny budżet wyniesie 78 mln zł.

Argumenty za i przeciw

Jak każdy tego typu eksperyment, spotyka się on z różnymi ocenami i prognozami efektywności. Dla zwolenników tego rozwiązania jest szansą na ograniczenie biedy, zmniejszenie nierówności społecznych i bezrobocia.

Taki pogląd reprezentuje m.in. dr Maciej Szlinder z UAM w Poznaniu, który znajduje się w zespole prowadzącym projekt Twierdzi, że bezpośredni dochód podstawowy likwiduje ubóstwo, wyraźnie zmniejsza nierówności, zapewnia bezpieczeństwo socjalne, zmniejszając niepewność dochodu. Ponadto wzmacnia pozycję pracowników na rynku pracy, co sprzyja zdobywaniu lepszego zatrudnienia, a także stymuluje gospodarkę.

Przeciwnicy traktują go jako kolejne świadczenie socjalne, które nie zmotywuje osób bezrobotnych do kształcenia nowych umiejętności i poszukiwania pracy.

Efekty podobnych programów na świecie

W XXI w. przeprowadzono kilka podobnych eksperymentów w różnych częściach świata – mówi dr Maciej Szlinder w rozmowie z „Życiem Uniwersyteckim". Jeden z nich objął najbiedniejszy region Indii, gdzie w latach 2011-12 co miesiąc wypłacano świadczenia mieszkańcom ośmiu wiosek (ponad 5 tysięcy osób). Zaobserwowano wiele pozytywnych zmian. Poprawiła się higiena i odżywianie oraz poziom zdrowia – wzrosło spożycie warzyw i owoców, mięsa, a jedyne co spadło, to spożycie alkoholu.

Naukowiec zwraca uwagę, że efekty programu zaprzeczają powszechnej opinii o marnowaniu pieniędzy przekazanych bezpośrednio ubogim. Również inne społeczne eksperymenty zadają kłam takiej zależności.

Eksperyment i podobnych założeniach rozpoczęto w Niemczech w maju ubiegłego roku – informuje dr Maciej Szlinder. Pilotaż potrwa 3 lata, a uczestniczące w programie 122 osoby otrzymują po 1200 euro miesięcznie.

W Katalonii ma wkrótce ruszyć obliczony na 5 lat program, podczas którego 5 tysięcy osób będzie otrzymywać od 700-900 euro i 300 euro na dzieci przez 24 miesiące.

Eksperyment posłuży też naukowcom

Naukowiec informuje, że podczas trwania programu pilotażowego socjologowie będą badać szereg zmiennych, takich jak aktywność ekonomiczna, społeczna, edukacyjna, kwestie dobrobytu (struktura konsumpcji, dochody, oszczędności, sytuacja mieszkaniowa, nierówności majątkowe), dobrostan mieszkańców (poczucie zadowolenia z życia, sprawstwa, niepewności itp.), zmiany w relacjach międzyludzkich mierzonych poziomem zaufania społecznego oraz bezpieczeństwo (zagrożenie przestępczością).

Oprac.: wit
Źródło: money.pl. „Życie Uniwersyteckie"
Zdjęcia: Pixabay.com. Pexels.com

Ministerstwo Edukacji Narodowej ogłosiło pakiet zmian, który wejdzie w życie już od nowego roku szkolnego 2026/2027. Reforma jest najszersza od ponad dekady i dotyczy zarówno podstawy programowej, jak i struktury przedmiotów oraz systemu oceniania. Dla wielu rodziców zmiany te są zaskoczeniem – tym bardziej, że konsultacje społeczne trwały zaledwie kilka tygodni.

Co dokładnie się zmienia?

Najgłośniejszą zmianą jest połączenie biologii i geografii w jeden przedmiot o nazwie „Przyroda i środowisko". Ministerstwo argumentuje, że takie podejście pozwoli na bardziej holistyczne nauczanie o świecie naturalnym. Środowisko nauczycielskie jest jednak podzielone – część pedagogów uważa, że reforma pozbawi uczniów pogłębionej wiedzy z obu dziedzin.

„Połączenie biologii z geografią to krok wstecz. Uczniowie będą uczyć się wszystkiego po trochu, ale niczego dogłębnie. To przepis na powierzchowność."

— dr Marek Wiśniewski, biolog, Uniwersytet Warszawski

Drugą, równie kontrowersyjną zmianą jest wprowadzenie obowiązkowej edukacji zdrowotnej, która zastąpi dotychczasowe Wychowanie do Życia w Rodzinie. Nowy przedmiot ma obejmować zagadnienia zdrowia fizycznego, psychicznego oraz – co budzi największe kontrowersje – edukację seksualną według standardów WHO.

Prawa rodziców – co możesz zrobić?

Wielu rodziców pyta, czy mają jakiekolwiek narzędzia, by wpłynąć na to, czego uczy się ich dziecko. Odpowiedź brzmi: tak. Polskie prawo oświatowe daje rodzicom kilka konkretnych możliwości działania.

Warto pamiętać, że rada rodziców ma prawo opiniować szkolny program wychowawczo-profilaktyczny. Jeśli program ten jest niezgodny z Waszymi wartościami, możecie złożyć oficjalną opinię negatywną. Choć dyrektor nie jest nią związany, stanowi ona ważny głos w dyskusji.

Harmonogram wdrożenia reformy

Opinie ekspertów i organizacji rodzicielskich

Koalicja Rodziców i Organizacji Społecznych (KROPS) wydała oficjalne stanowisko, w którym sprzeciwia się wprowadzeniu edukacji zdrowotnej w proponowanym kształcie. Organizacja zgromadziła ponad 85 000 podpisów pod petycją do Ministerstwa.

Reforma budzi emocje po obu stronach. Zwolennicy wskazują na potrzebę modernizacji polskiej edukacji i dostosowania jej do wyzwań XXI wieku. Przeciwnicy obawiają się ideologizacji szkoły i naruszenia praw rodziców do wychowania dzieci zgodnie z własnymi wartościami.

Jedno jest pewne – wrzesień 2026 przyniesie polskim szkołom zmiany, których skutki będziemy odczuwać przez lata. Warto być świadomym rodzicem i aktywnie uczestniczyć w życiu szkoły swojego dziecka.