"Smartfon, który nie milknie" - czy Twoje dziecko jest uzależnione od telefonu?

Fonoholizm to uzależnienie od telefonu komórkowego, głównie takiego, który posiada ekran. Jak bezpiecznie korzystać z urządzeń ekranowych? Twoje dziecko korzysta z telefonu - smartfona? Co powinno zapalić rodzicom lampki ostrzegawcze? O tym w rozmowie z Aleksandrą Gil z Fundacji Edukacji Zdrowotnej i Psychoterapii, ekspert diagnostyki i profilaktyki zachowań ryzykownych i uzależnień behawioralnych, wynikających z nadmiernego korzystania z nowych technologii.

Uzależnienie od smartfona - fonoholizm

Współczesność, naszpikowana nowymi technologiami, jest nie tylko pełna wielu możliwości, ale niesie też pewne zagrożenia. Szczególnie dla dzieci i młodzieży. Świecący ekran, przy którym pracujemy, wyświetla nam nie tylko narzędzia potrzebne do pracy, ale też całą masę komunikatów i powiadomień z mediów społecznościowych. To rozprasza, osłabiając koncentrację i odrywa nas od obowiązków. Jako dorośli bardzo często dostrzegamy trudności związane z zaburzeniami snu, wynikające z nadmiernego korzysta ze smartfonów, telewizorów, czy tabletów. To wszystko w przypadku dzieci i młodzieży działa ze zwielokrotnioną siłą i prowadzić do uzależnienia naszych pociech, które zapadają na fonoholizm, a życie bez telefonu w ręce non stop jest przecież możliwe.

Objawy uzależnienia od telefonu - co mówi specjalista?

Jednym z objawów fonoholizmu jest nomofobia, czyli lęk przed brakiem dostępu do telefonu.

Aleksandra Gil podkreśla, że z badań, przeprowadzonych przez Fundację Edukacji Zdrowotnej i Psychoterapii wynika, że młodzież ma ogromne problemy ze snem.

62 proc. młodzieży ma problemy z zasypianiem. Wybudza się. Jest to spowodowane między innymi smartfonem, który ma w sobie coś bardzo niebezpiecznego. Kiedy o 23:00 przychodzą powiadomienia, a nas dotyczą, to poziom wszystkich hormonów i emocji powoduje, że organizm wchodzi w tryb "coś się dzieje", a młodzież jest bardzo wyczulona na tym punkcie

- mówi Aleksandra Gil

Telefon online u dzieci i młodzieży

Aleksandra Gil zaznacza, że mechanizmy stosowane przez cyfrowych gigantów, a związane z funkcjonowaniem naszego mózgu, są wykorzystywane przez technologie. Przez to używamy telefonu częściej, dłużej, bardziej intensywnie, czasami przegapiając moment, w którym nadmiernie korzystamy z telefonu ekranowego. Dlatego ekspertka apeluje, by każdy z nas dał sobie czas cyfrowego detoksu - minimum 48 godzin bez smartfona w ręce. To nie tylko pozwoli zapobiec przywiązania się do internetu, ale też może pomóc pokonać uzależnienie od telefonu. W ten sposób możemy też pokazywać naszym dzieciom, że jest to możliwe i wcale nie musimy sięgać po telefon.

Dajmy sobie prawo i przestrzeń do tego, że nie jesteśmy online.

- mówi Aleksadra Gil.

Dzięki temu ograniczymy kontakt z ekranem, zadbamy o swoje zdrowie psychiczne i damy przykład młodym osobom, że można w bardziej atrakcyjny sposób spęczać czas na przykład w otoczeniu przyrody. Ograniczy to negatywny wpływ nadużywania telefonu smartfona i pokaże, że życie bez uzależnienia od sieci jest możliwe, a nawet wskazane.

Ministerstwo Edukacji Narodowej ogłosiło pakiet zmian, który wejdzie w życie już od nowego roku szkolnego 2026/2027. Reforma jest najszersza od ponad dekady i dotyczy zarówno podstawy programowej, jak i struktury przedmiotów oraz systemu oceniania. Dla wielu rodziców zmiany te są zaskoczeniem – tym bardziej, że konsultacje społeczne trwały zaledwie kilka tygodni.

Co dokładnie się zmienia?

Najgłośniejszą zmianą jest połączenie biologii i geografii w jeden przedmiot o nazwie „Przyroda i środowisko". Ministerstwo argumentuje, że takie podejście pozwoli na bardziej holistyczne nauczanie o świecie naturalnym. Środowisko nauczycielskie jest jednak podzielone – część pedagogów uważa, że reforma pozbawi uczniów pogłębionej wiedzy z obu dziedzin.

„Połączenie biologii z geografią to krok wstecz. Uczniowie będą uczyć się wszystkiego po trochu, ale niczego dogłębnie. To przepis na powierzchowność."

— dr Marek Wiśniewski, biolog, Uniwersytet Warszawski

Drugą, równie kontrowersyjną zmianą jest wprowadzenie obowiązkowej edukacji zdrowotnej, która zastąpi dotychczasowe Wychowanie do Życia w Rodzinie. Nowy przedmiot ma obejmować zagadnienia zdrowia fizycznego, psychicznego oraz – co budzi największe kontrowersje – edukację seksualną według standardów WHO.

Prawa rodziców – co możesz zrobić?

Wielu rodziców pyta, czy mają jakiekolwiek narzędzia, by wpłynąć na to, czego uczy się ich dziecko. Odpowiedź brzmi: tak. Polskie prawo oświatowe daje rodzicom kilka konkretnych możliwości działania.

Warto pamiętać, że rada rodziców ma prawo opiniować szkolny program wychowawczo-profilaktyczny. Jeśli program ten jest niezgodny z Waszymi wartościami, możecie złożyć oficjalną opinię negatywną. Choć dyrektor nie jest nią związany, stanowi ona ważny głos w dyskusji.

Harmonogram wdrożenia reformy

Opinie ekspertów i organizacji rodzicielskich

Koalicja Rodziców i Organizacji Społecznych (KROPS) wydała oficjalne stanowisko, w którym sprzeciwia się wprowadzeniu edukacji zdrowotnej w proponowanym kształcie. Organizacja zgromadziła ponad 85 000 podpisów pod petycją do Ministerstwa.

Reforma budzi emocje po obu stronach. Zwolennicy wskazują na potrzebę modernizacji polskiej edukacji i dostosowania jej do wyzwań XXI wieku. Przeciwnicy obawiają się ideologizacji szkoły i naruszenia praw rodziców do wychowania dzieci zgodnie z własnymi wartościami.

Jedno jest pewne – wrzesień 2026 przyniesie polskim szkołom zmiany, których skutki będziemy odczuwać przez lata. Warto być świadomym rodzicem i aktywnie uczestniczyć w życiu szkoły swojego dziecka.