Wielu rodziców zadaje sobie pytanie, na ile podejmowane przez nich działania wychowawcze okażą się w praktyce skuteczne - i co zrobić, żeby przyniosły zamierzony efekt.

Na tak postawione pytanie odpowiada prof. Andrzej Urbaniak - ekspert Polskiego Forum Rodziców.

Wychowanie z myślą o przyszłości

Spróbujmy wskazać podstawowe warunki konieczne do tego, aby podejmowane przez nas działania wychowawcze rzeczywiście stanowiły pomoc młodemu człowiekowi w konstruowaniu projektu swojego życia. Przede wszystkim wysiłki wychowawcze powinny zawsze uwzględniać perspektywę wyboru drogi życiowej - życiowego powołania, a w szczególności odnosić się do małżeństwa i rodziny. Nie jest to przypadkowy priorytet: młodzi ludzie w zdecydowanej większości - ponad 90% - na pierwszym miejscu swoich życiowych celów stawiają właśnie szczęśliwe małżeństwo i rodzinę.

Wsparcie dla rodziny i środowiska

W wielu przypadkach wsparcia wymaga najbliższe środowisko młodego człowieka, czyli jego rodzina. Niekiedy warunek ten można sformułować jeszcze mocniej - jako potrzebę wręcz pedagogizacji dorosłych, czyli rodziców. Nieocenioną pomocą w tym zakresie może okazać się współpraca z wychowawcą lub duszpasterzem.

Niezbędna jest również gotowość pochylenia się nad problemami młodych ludzi z miłością i szacunkiem. Szacunek stanowi jeden z najistotniejszych warunków procesu wychowania i obowiązuje wszystkie strony biorące w nim udział - zarówno dorosłych, jak i samych wychowanków.

Rozmowa jako fundament wychowania

Badania socjologiczne wyraźnie pokazują, jak wielką wagę młodzi przywiązują do możliwości szszczerej rozmowy. Jak wskazuje m.in. K. Pawlina w opracowaniu Socjologiczny obraz polskiej młodzieży („Sprawy Rodziny" 4/2006), potrzeba rozmowy jest konieczna w procesie kształtowania charakterów i musi mieć miejsce zarówno z rówieśnikami, jak i z osobami będącymi na wyższym etapie rozwoju.

Sytuacja młodzieży nie jest łatwa. Bardzo często z powodu braku autentycznych więzi młodzi ludzie pozostawieni są sami sobie. Dlatego w procesie wychowawczym tak istotne jest bycie z nimi solidarnym - w ich radościach i smutkach.

Kluczowe warunki skutecznego wychowania

Podsumowując, można wyróżnić kilka podstawowych warunków, które czynią działania wychowawcze efektywnymi:

  • Uwzględnienie perspektywy życiowego powołania, w tym małżeństwa i rodziny, jako nadrzędnego celu wychowania.
  • Wsparcie i pedagogizacja rodziców oraz najbliższego środowiska młodego człowieka, przy ewentualnej współpracy z wychowawcą lub duszpasterzem.
  • Podejście do młodych z miłością i szacunkiem - obowiązującym wszystkie strony procesu wychowawczego.
  • Stwarzanie przestrzeni do szczerej rozmowy - zarówno z rówieśnikami, jak i z dorosłymi.
  • Postawa solidarności z młodymi ludźmi w ich codziennych radościach i trudnościach.
Jestem przekonany, że w młodych ludziach tkwią olbrzymie pokłady dobra - wymagają one jedynie mądrego odkrywania i wsparcia.

Zdjęcie ilustracyjne / fot. Celina Mierkiewicz-Wawro