Dialog wychowawczy - czyli między szkołą a rodziną

Wychowanie dziecka to proces, na który wpływa wiele czynników jednocześnie - a jednym z najważniejszych, często niedocenianych, jest współpraca między rodziną a szkołą.

Trzy strony wychowania

Istnieje słuszne przeświadczenie, że na proces wychowania młodego człowieka ma wpływ tak wiele czynników, że trudno je wyliczyć, a tym bardziej ocenić, które z nich są najistotniejsze. Są wśród nich takie, na które nie mamy większego wpływu, gdyż nie zależą one wprost od nas - rodziców - i takie, na które możemy aktywnie oddziaływać. Nie ulega zatem wątpliwości, że trzeba te możliwości w jak największym stopniu wykorzystać. Jedną z nich jest właśnie współpraca rodziców ze środowiskiem szkolnym dziecka, która w idealnym kształcie wymagałaby pełnego uczestnictwa wszystkich trzech zbiorowości: uczniów, rodziców i wychowawców.

Idealnych rozwiązań jednak nie ma, a rzeczywistość bywa dużo bardziej skomplikowana. Problemy tkwią w każdej z tych trzech grup. Młodzi ludzie postrzegają często szkołę i dom jako instytucje nacisku, które formułują zakazy i nakazy oraz „ograniczają wolność". Rodzice, zajęci pracą zawodową i ciągłą gonitwą, wykazują pobieżne zainteresowanie jedynie sprawami - ich zdaniem - najważniejszymi: wynikami w nauce i bezpieczeństwem dzieci. Często premiują dobre oceny, nie zastanawiając się nawet, czy zostały uczciwie uzyskane. U nauczycieli natomiast obserwujemy czasem postawę ograniczania się do przekazu wiedzy przewidzianej w programie nauczania i unikania zaangażowania w proces wychowawczy.

Gdy szkoła i dom idą w tym samym kierunku

Na szczęście nie zawsze tak jest. Są rodzice, których interesuje nie tylko ocena uzyskana przez dziecko, ale również jego postawa wobec nauczycieli i kolegów. Istnieje też niemała grupa nauczycieli, którzy mają świadomość misji swojego zawodu i nie tylko uczą, ale również wychowują. W takim środowisku powstaje atmosfera sprzyjająca współpracy - nie tylko w zakresie kształcenia, lecz także wychowania.

W odniesieniu do najmłodszych zarówno dom, jak i szkoła realizują wychowanie poprzez stawianie określonych wymagań i zachęcanie do ich wypełniania. Istotne znaczenie ma tu również ukazywanie dzieciom ich przyszłych zadań - w życiu osobistym, społecznym, a także na przykład religijnym. Upraszczając, można stwierdzić, że zadanie szkoły polega na wspieraniu dziecka w tym, co dotyczy jego roli w rodzinie, natomiast zadanie domu polega na wsparciu dziecka w roli ucznia w szkole. Takie podejście gwarantuje przede wszystkim wzajemne uznanie ważności obu środowisk wychowawczych i budowanie wzajemnego autorytetu, bez którego trudno sobie wyobrazić skuteczny proces wychowawczy.

Jest jeszcze jeden bardzo ważny czynnik: wspólna wizja wychowania, co oznacza przyjęcie jednolitego systemu wartości, na którym opiera się całe oddziaływanie wychowawcze. Wszystko to razem wymaga konstruktywnego dialogu między wszystkimi zaangażowanymi stronami.

Jak rodzina może wspierać dziecko w szkole?

Rodzice wybierają sposób wychowania swoich dzieci i mają prawo liczyć w tym względzie na pomoc szkoły. Domowe wsparcie ucznia w jego zadaniach szkolnych dotyczy przede wszystkim zapewnienia odpowiednich warunków i możliwości przygotowania się do lekcji. Nie może to jednak oznaczać wyłączenia dziecka z życia rodziny ani zwalniania go z obowiązków domowych.

W przypadku trudności dziecka z nauką konieczna jest rozmowa z nauczycielem, aby wspólnie wybrać najlepszy sposób wsparcia. Warto przy tym pamiętać, że problemy wychowawcze często mają bezpośredni związek z trudnościami w nauce. Dziecko, które ma kłopoty z przyswojeniem wiedzy, utwierdza się w przekonaniu, że nie podoła wymaganiom, i tworzy sobie negatywną wizję danego przedmiotu - a nierzadko przenosi to na osobę nauczyciela, upatrując w nim przyczyny swoich niepowodzeń. Dobry nauczyciel postara się, aby taki uczeń zauważył jego życzliwość, która nie kłóci się ze sprawiedliwą oceną.

Rodzice mają prawo wiedzieć

Współczesna szkoła staje się coraz bardziej otwarta na różne zewnętrzne inicjatywy i programy. Nie wszystkie z nich służą jednak dobru dzieci - i właśnie dlatego ważne jest, aby rodzice znali realizowane w szkole programy oraz byli na bieżąco informowani o planowanych spotkaniach czy zajęciach dodatkowych. Każdorazowo wymagają one bowiem akceptacji rodziców.

Kluczem do skutecznego wychowania - zarówno w domu, jak i w szkole - pozostaje jedno: dialog. Otwarty, szczery i prowadzony z myślą o dobru dziecka.

Zdjęcie ilustracyjne / Pixabay.com