Dziadkowie chorują – jak oswajać dziecko z chorobą dziadków?

Choroba dziadka czy babci to jedno z trudniejszych doświadczeń, z jakimi musi zmierzyć się rodzina - i choć dorośli często chcą oszczędzić dziecku bólu, przemilczanie prawdy bywa większym błędem niż szczera rozmowa.

Nasze lęki są często bezpodstawne

Na jednym z wykładów z socjologii rodziny wybitna profesor Maria Ziemska - socjolog rodziny - opowiedziała pewną historię. Któregoś wieczoru opiekowała się siostrzenicą, która poprosiła o przeczytanie bajki o Czerwonym Kapturku. Po zakończonej lekturze mała siedziała na łóżku z wypiekami na twarzy i powiedziała:

Ciociu, ale nie mów mamie, że ten wilk zjadł babcię i Czerwonego Kapturka. Mama tak się boi, że nigdy mi o tym nie przeczytała.

Ta niezwykła historia pokazuje, jak nieuzasadnione są czasem nasze obawy. Dzieci są bacznym obserwatorami i dostrzegają zmiany w otoczeniu - na przykład inne zachowanie babci czy dziadka spowodowane chorobą. Unikanie rozmowy o chorobie nie jest rozwiązaniem: brak informacji rodzi domysły, lęki, a nawet poczucie winy.

Dzieci, zwłaszcza małe, mają tendencję do tzw. myślenia sprawczego - czyli przekonania, że niedobre wydarzenia (jak rozwód, choroba w rodzinie, a nawet śmierć) są wynikiem ich złego zachowania czy złych myśli. Zadaniem dorosłych jest wsparcie dziecka, aby poradziło sobie z trudnymi emocjami, oswoiło lęk przed nieznanym i nie czuło się winne za to, co się dzieje.

Jak rozmawiać? Uczciwie i adekwatnie do wieku

Rozmowa powinna być szczera i dostosowana do możliwości rozumienia dziecka. Ważne, aby nie zasypywać go informacjami, których nie potrzebuje - dzieci komunikują się prosto, zadają jedno ważne pytanie i często zadowalają się jedną, prostą odpowiedzią. Nie potrzebują wykładu na temat choroby, lecz krótkiego wyjaśnienia, które pozwoli im zrozumieć tyle, ile są w stanie przyjąć.

Jeżeli ciekawość dziecka nie zostanie zaspokojona, da nam o tym znać - zapyta wprost lub stanie przed nami i będzie patrzeć, czekając na reakcję. Warto wtedy zapytać: „Czy chcesz o coś zapytać? Czy mogę ci w czymś pomóc?". Nie wolno dziecka okłamywać - tylko mówiąc prawdę, zachowamy jego zaufanie.

Przygotuj się na trudne pytania

Rozmowa o chorobie bliskich nie będzie łatwa - mogą pojawić się silne emocje i bardzo trudne pytania. Dlatego warto się do niej solidnie przygotować, przemyśleć, jakie pytania mogą paść, i zastanowić się, jak na nie odpowiedzieć. Najważniejsza jest szczerość.

Jeżeli maluch zapyta „Czy babcia umrze?", nie wolno uciekać od odpowiedzi. Dobrze powiedzieć na przykład: „Kiedyś tak, ale teraz mam nadzieję, że będzie z nami jak najdłużej". Gdy choroba jest nieuleczalna i dziecko pyta, czy dziadek wyzdrowieje, trzeba powiedzieć prawdę - przygotować je na pogłębianie się choroby i możliwe zmiany w zachowaniu bliskiej osoby.

Jak mówić, żeby dziecko zrozumiało?

Komunikat powinien być zwięzły, prosty i dostosowany do wieku dziecka. Należy unikać medycznego języka i zbędnych szczegółów dotyczących choroby. Najlepiej opisać, na czym polegają zmiany w zachowaniu chorego - na przykład w przypadku choroby Alzheimera można wyjaśnić, że choruje ta część mózgu, która odpowiada za pamięć.

Przy rozmowie z dzieckiem warto pamiętać o kilku zasadach:

• Mów prawdę - kłamstwo, nawet w dobrej wierze, może podważyć zaufanie dziecka.
• Dostosuj język do wieku i możliwości rozumienia dziecka - unikaj medycznego żargonu.
• Odpowiadaj na pytania, które faktycznie padają, nie wyprzedzaj ich nadmiarem informacji.
• Opisz konkretne zmiany w zachowaniu chorego, aby dziecko wiedziało, czego się spodziewać.
• Zapewnij dziecko, że zawsze może przyjść z kolejnymi pytaniami i wątpliwościami.

Otrzymane wsparcie pozwoli dziecku zmniejszyć stres i z pewnością pogłębi więzi w całej rodzinie. Rozmowa - choć trudna - jest zawsze lepszym wyborem niż milczenie.

Zdjęcie ilustracyjne / Pixabay.com