Czy TikTok jest bezpieczny dla dzieci? Zagrożenia wynikające z korzystania z popularnej aplikacji

TikTok jest jedną z najpopularniejszych aplikacji, a przyczyną tej popularności jest między innymi łatwość jej użytkowania i szeroki wachlarz możliwości tworzenia i udostępniania filmów wideo. Oprócz tego aplikacja oferuje masę filtrów, pozwalających na tworzenie zabawnych filmików oraz korzystanie z muzyki i różnorodnych efektów dźwiękowych. Jednak TikTok to nie tylko łatwy dostęp dla jednostek, ale także narzędzie marketingowe, które firmy skrzętnie wykorzystują, aby w łatwy i szybki sposób dotrzeć do potencjalnych klientów i wchodzić z nimi w interakcję. Z aplikacji korzystają nie tylko dorośli, ale przede wszystkim dzieci i nikogo nie dziwi już widok kilkuletniego dziecka z łatwością obsługującego aplikację i nagrywającego filmy. Czy jednak TikTok faktycznie jest niewinną aplikacją, pełną śmiesznych treści – czy może jednak pod płaszczykiem zabawy kryje się wielka machina, wpływająca na użytkowników?

Badanie społecznościowe

Pod koniec 2022 r. studenci dziennikarstwa i komunikacji UMCS w Lublinie stworzyli ankietę dotyczącą aplikacji TikTok, a jedno z pytań brzmiało: „Czy kiedykolwiek treści publikowane na TikToku wpłynęły na chęć zmiany Twojego ciała?". Na 1700 osób w wieku 15-18 lat aż 59% odpowiedziało na pytanie twierdząco, a zdecydowanie przodującą w tym gronie grupą były dziewczęta! Ankieta zawierała pytania o zmianę diety, odżywiania i stylu, a na każde z pytań stosunkowo znaczna liczba osób odpowiadała twierdząco. To pozwala nam wysnuć wniosek, że TikTok ma duży wpływ na sposób postrzegania samego siebie, który w tej sytuacji może być mocno zaburzony, biorąc pod uwagę stosunkowo młodą grupę osób ankietowanych. Niestety, z TikToka korzystają osoby bardzo młode i nietrudno znaleźć dzieci 6-7 letnie, które doskonale znają aplikację i filmiki w niej umieszczane. Ciągły widok idealnych twarzy i sylwetek powoduje zaburzenie obrazu rzeczywistości i wpływa na to, że dziecku (a także dorosłemu!) znacznie trudniej jest zobaczyć różnicę pomiędzy tym, co w Internecie, a tym co w realnym życiu.

Aplikacja TikTok jak narkotyk

Niebezpieczeństwo TikToka polega także na tym, że korzystanie z aplikacji powoduje silny wyrzut dopaminy do mózgu. Dopamina wpływa na samopoczucie, energię i chęć działania, a także odpowiada za uczucie szczęścia, co przyspiesza uzależnienie i chęć korzystania z aplikacji, stanowiąc realne zagrożenie dla użytkowników. Aplikacja jest ogromnym sukcesem biznesowym. Każda rzecz jest w niej dokładnie zaplanowana pod kątem użytkownika i jego dążenia do natychmiastowego efektu, co w dzisiejszej kulturze „fast" jest niezwykle pożądane. Niewielu rodziców wie, że aplikacja została tak pomyślana, że dostajemy to, czego chcemy. TikTok dopasowuje się do zachowań użytkownika poprzez algorytm, który bardzo szybko uczy się, czego dziecko pragnie, jak się zachowuje, czego oczekuje i dostarcza dokładnie tylko takie treści. W tej sytuacji użytkownik ma poczucie, że aplikacja jest odpowiedzią na jego potrzeby i że została skrojona dokładnie pod niego. To niebezpieczne, szczególnie w przypadku najmłodszych użytkowników, którzy w aplikacji zaczynają upatrywać rozwiązania wszystkich swoich problemów i wątpliwości i mają poczucie niemalże więzi przyjacielskiej z aplikacją. Jednocześnie korzystanie z aplikacji przyczynia się po jakimś czasie do zaniżonej samooceny oraz wyobcowania i alienacji społecznej. Co gorsze, sprawia, że czujemy mniejsze zaufanie do innych osób, a to wpływa na relacje społeczne i więzi międzyludzkie. Jest to o tyle alarmujące, że z roku na rok wzrasta poczucie samotności wśród dzieci i młodzieży. Badania MindGenic AI pokazują smutny obraz dzisiejszej młodzieży, u której 60% osób w wieku 12-24 lat odczuwa samotność, a prawie 40% rzadko ma poczucie więzi z innymi ludźmi. Natomiast ponad 60% młodzieży w wieku 17-18 lat najczęściej wskazuje na brak wsparcia ze strony rodziców. Jest to sygnał dla nas dorosłych, że trzeba uważniej przyjrzeć się dzieciom i aplikacjom, z jakich korzystają. Bezrefleksyjne korzystanie z mediów cyfrowych często prowadzi do lęków, depresji, osamotnienia, obniżenia poczucia własnej wartości, zaburzenia koncentracji i uwagi, pogorszenia pamięci i kontroli własnych zachowań, co dziś zauważamy u coraz młodszych dzieci, dopiero zaczynających przygodę z edukacją. Jeśli do korzystania z mediów cyfrowych dołożymy brak rozmów i wsparcia w domu, to mamy gotowy przepis na zapatrzone w cyfrowych idoli dziecko, które odpowiedzi na swoje pytania szuka w świecie cyfrowym, a nie realnym. Sprawiamy, że dzieciom łatwiej porozmawiać ze sztuczną inteligencją, aniżeli z prawdziwym, żywym człowiekiem, pełnym emocji, uczuć i potrzeb.

Bezpieczeństwo na tiktoku - przede wszystkim rozmawiaj!

Dzieciom wydaje się, że w mediach cyfrowych po drugiej stronie spotykają się z człowiekiem, zainteresowanym ich problemami i oczekiwaniami. Tymczasem to tylko zaprogramowane narzędzie, sterowane odgórnie i mające uzyskać określone rezultaty, bynajmniej nie nastawione na człowieka! To marketing w najczystszej postaci zaprogramowany na zysk i zdobycie jak największej ilości informacji na temat użytkownika, celem jego sprofilowania i dawania mu autosugestii. Dlatego rozmowa, wsparcie, czas i uświadamianie dzieci nigdy nie powinny ustępować miejsca telefonom i wszelkim mediom cyfrowym. Sztuczna inteligencja, choćby najlepiej zaprogramowana, nie zastąpi kontaktu emocjonalnego i fizycznego z drugim człowiekiem, szczególnie dla dzieci, które dopiero uczą się świata emocji i uczuć. Warto, aby nauczyły się tego od nas, rodziców, a nie robotów.

Ministerstwo Edukacji Narodowej ogłosiło pakiet zmian, który wejdzie w życie już od nowego roku szkolnego 2026/2027. Reforma jest najszersza od ponad dekady i dotyczy zarówno podstawy programowej, jak i struktury przedmiotów oraz systemu oceniania. Dla wielu rodziców zmiany te są zaskoczeniem – tym bardziej, że konsultacje społeczne trwały zaledwie kilka tygodni.

Co dokładnie się zmienia?

Najgłośniejszą zmianą jest połączenie biologii i geografii w jeden przedmiot o nazwie „Przyroda i środowisko". Ministerstwo argumentuje, że takie podejście pozwoli na bardziej holistyczne nauczanie o świecie naturalnym. Środowisko nauczycielskie jest jednak podzielone – część pedagogów uważa, że reforma pozbawi uczniów pogłębionej wiedzy z obu dziedzin.

„Połączenie biologii z geografią to krok wstecz. Uczniowie będą uczyć się wszystkiego po trochu, ale niczego dogłębnie. To przepis na powierzchowność."

— dr Marek Wiśniewski, biolog, Uniwersytet Warszawski

Drugą, równie kontrowersyjną zmianą jest wprowadzenie obowiązkowej edukacji zdrowotnej, która zastąpi dotychczasowe Wychowanie do Życia w Rodzinie. Nowy przedmiot ma obejmować zagadnienia zdrowia fizycznego, psychicznego oraz – co budzi największe kontrowersje – edukację seksualną według standardów WHO.

Prawa rodziców – co możesz zrobić?

Wielu rodziców pyta, czy mają jakiekolwiek narzędzia, by wpłynąć na to, czego uczy się ich dziecko. Odpowiedź brzmi: tak. Polskie prawo oświatowe daje rodzicom kilka konkretnych możliwości działania.

Warto pamiętać, że rada rodziców ma prawo opiniować szkolny program wychowawczo-profilaktyczny. Jeśli program ten jest niezgodny z Waszymi wartościami, możecie złożyć oficjalną opinię negatywną. Choć dyrektor nie jest nią związany, stanowi ona ważny głos w dyskusji.

Harmonogram wdrożenia reformy

Opinie ekspertów i organizacji rodzicielskich

Koalicja Rodziców i Organizacji Społecznych (KROPS) wydała oficjalne stanowisko, w którym sprzeciwia się wprowadzeniu edukacji zdrowotnej w proponowanym kształcie. Organizacja zgromadziła ponad 85 000 podpisów pod petycją do Ministerstwa.

Reforma budzi emocje po obu stronach. Zwolennicy wskazują na potrzebę modernizacji polskiej edukacji i dostosowania jej do wyzwań XXI wieku. Przeciwnicy obawiają się ideologizacji szkoły i naruszenia praw rodziców do wychowania dzieci zgodnie z własnymi wartościami.

Jedno jest pewne – wrzesień 2026 przyniesie polskim szkołom zmiany, których skutki będziemy odczuwać przez lata. Warto być świadomym rodzicem i aktywnie uczestniczyć w życiu szkoły swojego dziecka.