Muszą odbudować swoje zbombardowane życie – jak Polacy pomagają uchodźcom z Ukrainy

Wiele miejsca na łamach Polskiego Forum Rodziców poświęcamy sprawom rodzin ukraińskich, które uciekły przed rosyjską agresją do Polski. Pomoc rodzinom z Ukrainy udzielana jest w całym kraju. Na czym konkretnie polega i w jaki sposób realizują ją polscy specjaliści – przyjrzeliśmy się pracy pani Agnieszki Fertsch, która w ramach programu Razem Możemy Więcej prowadzi terapię w Akademii Rozwoju w Skokach.

Pomoc ukraińskim rodzinom

Schronienie przed wojna znalazło w Polsce kilka milionów Ukraińców. Większość z nich po krótkim pobycie w naszym kraju wyjechała dalej na zachód i południa Europy, część wróciła do swojej ojczyzny, jednak ok. 1-1,5 mln uchodźców wojennych nadal mieszka i pracuje w Polsce. Są to głównie kobiety, dzieci i osoby starsze. To właśnie nimi opiekują się polscy terapeuci, pomagając nie tylko w kwestiach dotyczących kondycji psychicznej tych osób, ale także w sprawach administracyjnych i bytowych.

Jedno z miejsc, w których – w ramach programu ministerstwa rodziny i polityki społecznej Razem Możemy Więcej – udzielana jest tego rodzaju pomoc, znajduje się w Akademii Rozwoju w Skokach, która działa tam w ramach „Radosnej Planety". Opieką nad ukraińskimi rodzinami zajmują się tam terapeutki Agnieszka Fertsch i Natasza Romanenko. Z rozmowy z Agnieszką Fertsch poznaliśmy wiele szczegółów dotyczących tej opieki.

Zbombardowane życie

- W ośrodku „Radosna Planeta" odbywają się zajęcia terapeutyczne dla dzieci i dorosłych prowadzone w ramach programu Razem Możemy Więcej, który skierowany jest dla obywateli Ukrainy, którzy opuścili swój kraj na skutek agresji rosyjskiej – mówi terapeutka Agnieszka Fertsch. – Celem programu jest udzielenie jak najszerszej pomocy uchodźcom z Ukrainy, którzy się o taka pomoc zwrócą. Terapia polega na pomocy w znajdowaniu im miejsca w nowym środowisku, stawianiu pierwszych kroków w małych gminach, by odnaleźli się w lokalnej społeczności – wyjaśnia terapeutka.

Jak podkreśla, osobom ty jest bardzo trudno, ponieważ kiedy praktycznie z dnia na dzień podejmowały one decyzję o wyjeździe z Ukrainy, który był de facto ucieczką przed rosyjskimi bombami, pozostawiali tam wszystko. Często też będąc już w Polsce dowiadywali się, że nie mają już do czego wracać, ponieważ ich domy zostały zbombardowane, bliscy nie żyją, a mężczyźni poszli na front.

Pierwsze formalności

Każdy, kto znajdzie się z powodów losowych, niejako z przymusu, w obcym kraju, musi zacząć tu jakoś funkcjonować. Pani Agnieszka Fertsch wspomina, że pierwsze działania wspierające polegały na pomocy w załatwianiu spraw administracyjnych.

- Na początku należało pomóc w otrzymaniu numeru PESEL – wspomina terapeutka. – Ukraińcy nie władali językiem polskim, albo znali go w małym stopniu, tak więc konieczna była pomoc w załatwieniu formalności przy wnioskowaniu o numer PESEL, konto w banku, ubezpieczenie czy opiekę lekarską – dodaje A. Fertsch.

Ukraińscy uchodźcy znajdowali miejsca zakwaterowania już wcześniej, natomiast zdarzały się przypadki, kiedy – z różnych powodów – musieli je zmienić. I tutaj znów pomocne było wsparcie w ramach programu.

- Większość ukraińskich uchodźców, którym udzielamy pomocy to kobiety i dzieci – bo one mają prawo wyjechać z Ukrainy – wyjaśnia terapeutka. – Inna grupą są osoby niepełnosprawne i ci, którzy ukończyli 60 lat. – dodaje. Mówi, że pomocy udziela we współpracy z Nataszą Romanenko, która sama pochodzi z Ukrainy.

Problemy psychologiczne

Wśród uchodźców pojawiają się problemy psychologiczne, spowodowane m.in. rozłąka z bliskimi. Żony zostawiły na Ukrainie swoich mężów, dzieci – ojców. Pojawia się smutek, tęsknota. Bywają i sytuacje dramatyczne, które kończą się rozstaniami, rozwodami. W takich sytuacjach pomoc jest szczególnie potrzebna.

- Kobiety potrzebują wsparcia psychicznego, ponieważ nagle znajdują się w zupełnie nowej sytuacji. U siebie prowadziły ustalony tryb zycia, prowadziły domy, dzieliły się obowiązkami z mężczyznami, opieka nad dziećmi, zdobywaniem środków do życia – wyjaśnia A. Fertsch. – A tu nagle muszą wszystko same udźwignąć, tym bardziej potrzebują pomocy i wsparcia – uzupełnia terapeutka.

Dzieci uciekają na odgłos syren i samolotów

Nieco inaczej wygląda sytuacja dzieci. Jak opowiada A. Fertsch dzieci łatwiej adaptują się do nowych warunków.

- Ale w ich przypadku musimy wziąć pod uwagę choćby problem traumy wojennej i jej konsekwencji – mówi A. Fertsch. – Mamy przypadki dzieci, które przed bombardowaniami uciekały do piwnic tzw. korytarzami życia i były wtedy ostrzeliwane. Stąd bardzo często takie dzieci nerwowo reagują na syreny karetek pogotowia, samochodów policji i staży pożarnej – opisuje terapeutka. - Dzieci często wtedy np. wchodzą pod stół, chowają się, uciekają. Niepokój budzą też odgłosy przelatujących samolotów – dodaje.

Na zdjęciach pani Agnieszka Fertsch - terapeutka oraz placówka „Radosna Planeta" w Skokach, gdzie udzielana jest pomoc rodzinom ukraińskim.

Ministerstwo Edukacji Narodowej ogłosiło pakiet zmian, który wejdzie w życie już od nowego roku szkolnego 2026/2027. Reforma jest najszersza od ponad dekady i dotyczy zarówno podstawy programowej, jak i struktury przedmiotów oraz systemu oceniania. Dla wielu rodziców zmiany te są zaskoczeniem – tym bardziej, że konsultacje społeczne trwały zaledwie kilka tygodni.

Co dokładnie się zmienia?

Najgłośniejszą zmianą jest połączenie biologii i geografii w jeden przedmiot o nazwie „Przyroda i środowisko". Ministerstwo argumentuje, że takie podejście pozwoli na bardziej holistyczne nauczanie o świecie naturalnym. Środowisko nauczycielskie jest jednak podzielone – część pedagogów uważa, że reforma pozbawi uczniów pogłębionej wiedzy z obu dziedzin.

„Połączenie biologii z geografią to krok wstecz. Uczniowie będą uczyć się wszystkiego po trochu, ale niczego dogłębnie. To przepis na powierzchowność."

— dr Marek Wiśniewski, biolog, Uniwersytet Warszawski

Drugą, równie kontrowersyjną zmianą jest wprowadzenie obowiązkowej edukacji zdrowotnej, która zastąpi dotychczasowe Wychowanie do Życia w Rodzinie. Nowy przedmiot ma obejmować zagadnienia zdrowia fizycznego, psychicznego oraz – co budzi największe kontrowersje – edukację seksualną według standardów WHO.

Prawa rodziców – co możesz zrobić?

Wielu rodziców pyta, czy mają jakiekolwiek narzędzia, by wpłynąć na to, czego uczy się ich dziecko. Odpowiedź brzmi: tak. Polskie prawo oświatowe daje rodzicom kilka konkretnych możliwości działania.

Warto pamiętać, że rada rodziców ma prawo opiniować szkolny program wychowawczo-profilaktyczny. Jeśli program ten jest niezgodny z Waszymi wartościami, możecie złożyć oficjalną opinię negatywną. Choć dyrektor nie jest nią związany, stanowi ona ważny głos w dyskusji.

Harmonogram wdrożenia reformy

Opinie ekspertów i organizacji rodzicielskich

Koalicja Rodziców i Organizacji Społecznych (KROPS) wydała oficjalne stanowisko, w którym sprzeciwia się wprowadzeniu edukacji zdrowotnej w proponowanym kształcie. Organizacja zgromadziła ponad 85 000 podpisów pod petycją do Ministerstwa.

Reforma budzi emocje po obu stronach. Zwolennicy wskazują na potrzebę modernizacji polskiej edukacji i dostosowania jej do wyzwań XXI wieku. Przeciwnicy obawiają się ideologizacji szkoły i naruszenia praw rodziców do wychowania dzieci zgodnie z własnymi wartościami.

Jedno jest pewne – wrzesień 2026 przyniesie polskim szkołom zmiany, których skutki będziemy odczuwać przez lata. Warto być świadomym rodzicem i aktywnie uczestniczyć w życiu szkoły swojego dziecka.