Pomoc specjalistyczna kierowana do uchodźców z Ukrainy z niepełnosprawnością

Wraz z wybuchem wojny w Ukrainie 24 lutego 2022 roku miliony ukraińskich obywateli przekroczyło polską granicę. Na terenie Polski szukali bezpiecznego schronienia, azylu w jednym z najtrudniejszych momentów w historii swojego kraju.

Wśród osób, które osiedliły się na terenie RP są osoby z niepełnosprawnością: dzieci, dorośli, ale również seniorzy. Jest to grupa osób, która wymaga określnej, specjalistycznej pomocy związanej z rehabilitacją, oraz dostępem do edukacji i do rynku pracy.

Podstawowym warunkiem korzystania ze świadczeń na rzecz osób niepełnosprawnych jest posiadanie ważnego orzeczenia o niepełnosprawności. Obywatele Ukrainy aby uzyskać stosowne orzeczenie powinni wystąpić z wnioskiem do Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności. Podstawą ubiegania się o orzeczenie o niepełnosprawności jest przedstawienie dokumentacji medycznej, w przypadku dokumentacji ukraińskiej koniecznie będzie jej przetłumaczenie na język polski przez tłumacza przysięgłego.

Wiele osób z Ukrainy nie ma przy sobie dokumentów. W obliczu zagrożenia zdrowia i życia wyjeżdżając z kraju zabierała ze sobą podstawowe rzeczy osobiste. Ich historia leczenia, wyniki badań zostały w kraju na terenie ukraińskim placówek. W takiej sytuacji możliwie jest o ubieganie się o odtworzenie dokumentacji medycznej na terenie Polski.

Obywatele Ukrainy pomoc mogą uzyskać w placówkach pomocy społecznej obok swojego miejsca zamieszkania. Pracownicy placówek pomocy społecznej udzielą im informacji na temat szczegółowej procedury ubiegania się o orzeczenie o niepełnosprawności. Możliwe jest również uzyskanie bezpłatnej pomocy ukraińskich tłumaczy.

Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych uruchomił programy kierowane do Obywateli Ukrainy nakierowane na pomoc doraźną związaną min. z finansowaniem wyrobów medycznych przeznaczonych do rehabilitacji. PFRON przekazał również odpowiednie środki lokalnym samorządom i organizacjom pozarządowym. Informacje na temat realizowanych programów można uzyskać na infolinii telefonicznej w języku ukraińskim.

Dzieci z Ukrainy, które uczęszczają do polskich placówek są objęte specjalistyczną pomocą ze strony nauczycieli. Rodzice uczniów z niepełnosprawnością mają możliwość złożenia wniosku do Poradni Psychologiczno-Pedagogicznej o wydanie orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego. Uczeń z orzeczeniem na terenie przedszkola lub szkoły do której uczęszcza może korzystać z bezpłatnych zajęć specjalistycznych min. z pedagogiem, psychologiem lub logopedą. Możliwe jest również podjęcie nauki w klasie integracyjnej, w której jest nauczyciel główny i nauczyciel wspomagający.

Polskie przedszkola i szkoły bardzo szybko zareagowały na sytuację jaka miała miejsce w Ukrainie. Pierwsi ukraińscy uczniowie naukę podejmowali już w pierwszych tygodniach marca 2022 roku. Wszelkie formalności były tak uproszczone, aby najszybciej można było zaspokoić potrzeby edukacyjne ukraińskich uczniów.

Osoby dorosłe, które posiadają orzeczenie o niepełnosprawności korzystają z instrumentów dostępnych na rynku pracy. Najważniejszym warunkiem jest posiadanie orzeczenia o niepełnosprawności wydanego na terytorium Polski. Ustawa o rehabilitacji osób niepełnosprawnych wskazuje na trzy rodzaje niepełnosprawności: w stopniu lekkim, umiarkowanym i znacznym. Pracodawcy, którzy zatrudniają osoby z orzeczonym stopniem niepełnosprawności mogą ubiegać się o dofinansowanie ich wynagrodzeń. Poziom dofinansowania zależy od stopnia posiadanego przez pracownika orzeczenia o niepełnosprawności.

Dodatkowo dorosłe osoby niepełnosprawne w ramach dostępnych programów mogą uzyskać dofinansowanie do ich kształcenia oraz rehabilitacji. Przykładem programu, który zawiera opisane instrumenty jest program „Aktywny Samorząd".

Zadania z zakresu rehabilitacji i aktywizacji społeczno-zawodowej osób niepełnosprawnych prowadzą polskie organizacje pozarządowe: fundacje i stowarzyszenia w formie zadań publicznych zlecanych przez administrację samorządową i rządową. Oferują możliwość udziału w bezpłatnych zajęciach specjalistycznych oraz w stażach i szkoleniach zawodowych podnoszących kwalifikacje i pozwalających zdobyć doświadczenie zawodowe.

Infolinia Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych:
tel. 22 505 57 72 numer wewnętrzny 6
e-mail: interwencje@pfron.org.pl

Strona internetowa Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych na temat dostępnych programów pomocowych:
https://www.pfron.org.pl/aktualnosci/szczegoly-aktualnosci/news/pomoc-obywatelom-ukrainy-z-niepelnosprawnoscia/

Przykłady organizacji, fundacji i stowarzyszeń zajmujące się rehabilitacją i aktywizacją osób niepełnosprawnych:

Caritas Polska: https://caritas.pl/
Fundacja Heros: https://www.fundacjaheros.org/
Fundacja Fuga Mundi: https://www.ffm.pl/
Fundacja Aktywizacja: https://aktywizacja.org.pl/

Zdjęcie: Pixabay.com

Ministerstwo Edukacji Narodowej ogłosiło pakiet zmian, który wejdzie w życie już od nowego roku szkolnego 2026/2027. Reforma jest najszersza od ponad dekady i dotyczy zarówno podstawy programowej, jak i struktury przedmiotów oraz systemu oceniania. Dla wielu rodziców zmiany te są zaskoczeniem – tym bardziej, że konsultacje społeczne trwały zaledwie kilka tygodni.

Co dokładnie się zmienia?

Najgłośniejszą zmianą jest połączenie biologii i geografii w jeden przedmiot o nazwie „Przyroda i środowisko". Ministerstwo argumentuje, że takie podejście pozwoli na bardziej holistyczne nauczanie o świecie naturalnym. Środowisko nauczycielskie jest jednak podzielone – część pedagogów uważa, że reforma pozbawi uczniów pogłębionej wiedzy z obu dziedzin.

„Połączenie biologii z geografią to krok wstecz. Uczniowie będą uczyć się wszystkiego po trochu, ale niczego dogłębnie. To przepis na powierzchowność."

— dr Marek Wiśniewski, biolog, Uniwersytet Warszawski

Drugą, równie kontrowersyjną zmianą jest wprowadzenie obowiązkowej edukacji zdrowotnej, która zastąpi dotychczasowe Wychowanie do Życia w Rodzinie. Nowy przedmiot ma obejmować zagadnienia zdrowia fizycznego, psychicznego oraz – co budzi największe kontrowersje – edukację seksualną według standardów WHO.

Prawa rodziców – co możesz zrobić?

Wielu rodziców pyta, czy mają jakiekolwiek narzędzia, by wpłynąć na to, czego uczy się ich dziecko. Odpowiedź brzmi: tak. Polskie prawo oświatowe daje rodzicom kilka konkretnych możliwości działania.

Warto pamiętać, że rada rodziców ma prawo opiniować szkolny program wychowawczo-profilaktyczny. Jeśli program ten jest niezgodny z Waszymi wartościami, możecie złożyć oficjalną opinię negatywną. Choć dyrektor nie jest nią związany, stanowi ona ważny głos w dyskusji.

Harmonogram wdrożenia reformy

Opinie ekspertów i organizacji rodzicielskich

Koalicja Rodziców i Organizacji Społecznych (KROPS) wydała oficjalne stanowisko, w którym sprzeciwia się wprowadzeniu edukacji zdrowotnej w proponowanym kształcie. Organizacja zgromadziła ponad 85 000 podpisów pod petycją do Ministerstwa.

Reforma budzi emocje po obu stronach. Zwolennicy wskazują na potrzebę modernizacji polskiej edukacji i dostosowania jej do wyzwań XXI wieku. Przeciwnicy obawiają się ideologizacji szkoły i naruszenia praw rodziców do wychowania dzieci zgodnie z własnymi wartościami.

Jedno jest pewne – wrzesień 2026 przyniesie polskim szkołom zmiany, których skutki będziemy odczuwać przez lata. Warto być świadomym rodzicem i aktywnie uczestniczyć w życiu szkoły swojego dziecka.