Uchodźca z Ukrainy – kto to taki?

Według danych straży granicznej od początku wojny w Ukrainie do Polski przybyło ponad 10,656 mln uchodźców, a do Ukrainy wróciło ponad 8,768 mln osób. To nie był wybór, a ucieczka przed wojną w poszukiwaniu bezpiecznego miejsca do życia dla siebie i swoich dzieci. Dlaczego wybierają nasz kraj i kim są uchodźcy zza naszej wschodniej granicy?

Polska – kraj bliski i znajomy

Z badań na temat sytuacji ukraińskiego społeczeństwa podczas wojny wynika, że zdecydowana grupa uchodźców miała w Polsce rodzinę lub znajomych, którzy oferowali pomoc i wsparcie w sytuacji wojny. Często okazuje się, że już wcześniej ktoś z bliższej lub dalszej rodziny pracował w Polsce (nierzadko był to także ojciec, mąż) i przyjeżdżający Ukraińcy nie byli pozostawieni sami sobie.

Dla Ukraińców Polska jest także krajem stosunkowo bliskim pod względem kulturowym i językowym, i nawet jeśli wcześniej nie znali oni naszego języka, to zdecydowana większość deklarowała, że podejmie naukę polskiego. Zresztą widać to bardzo dobrze w szkołach, kiedy na początku duża część dzieci rozpoczynających naukę w polskim systemie szkolnym nie potrafiła porozumieć się z rówieśnikami i nauczycielami, a dziś dobrze mówi po polsku i coraz lepiej radzi sobie ze rozumieniem zawartych w podręcznikach treści.

To, co ważne dla obywateli Ukrainy to fakt, że z naszego kraju jest bliski i szybki dostęp do ich ojczyzny. Ponadto Polska jest w NATO, co daje im poczucie bezpieczeństwa, a oprócz tego wielu z nich słysząc o ogromnej pomocy jakiej udzielali nasi obywatele na granicy i nie tylko, zdecydowało się na przyjazd do Polski właśnie.

Młoda, wykształcona szuka pracy

Nie jest tajemnicą fakt, iż zdecydowana większość uchodźców to kobiety z dziećmi, z których niespełna 190 tysięcy uczy się w polskich szkołach - najwięcej w Warszawie, Wrocławiu i Krakowie. Spośród wszystkich ankietowanych osób 76 proc. ma wykształcenie wyższe. Większość z nich zamieszkiwała w mieście i oceniła swój materialny poziom życia na Ukrainie jako dobry.

Warto zwrócić uwagę na fakt, że aż 2/3 spośród uchodźców w wieku produkcyjnym znalazło pracę w naszym kraju, co daje im szansę na normalne i w miarę spokojne funkcjonowanie – o ile oczywiście można mówić o spokoju w sytuacji, gdy mąż, ojciec, brat zatrudnionych u nas kobiet walczy na froncie. Ze względu na barierę językową jest to często praca poniżej kwalifikacji jakie posiadały one w swojej ojczyźnie, a na stanowisku woźnej w szkole bez trudu znajdziemy dziewczyny z wyższym wykształceniem i to nie na jednym kierunku studiów.

Żyć mimo wszystko

Pomimo trudności i traumatycznej sytuacji w kraju i we własnych rodzinach przybyli uchodźcy starają się żyć, pracować i funkcjonować w naszym kraju, choć zapytani o powrót do ojczyzny w zdecydowanej większości odpowiadają, że chcą wrócić. Choć powoli układają sobie tutaj życie, jest im niezwykle ciężko z tą świadomością, że tam pozostawili wszystko co mieli – dobytek i dorobek życia, domy, ogrody które właśnie zaczynają zakwitać na wiosnę, znajomych, przyjaciół i rodzinę.

Matki i żony z przyklejonym codziennie wzrokiem w ekran telefonu oczekujące na informacje od najbliższych. Aplikacje na smartfonach informujące o alarmach bombowych wiele razy dziennie budzą u nich lęk i strach o męża, ojca czy brata. Za fasadą uśmiechu i dobrego humoru jest ogromna tęsknota nie tylko za najbliższymi, ale i za krajem, w którym jest wszystko.

A w tym wszystkim są jeszcze dzieci, które czasem bawią się beztrosko, śmieją do rozpuku, rozrabiają i sprawiają wrażenie, jakby wojna ich nie dotyczyła. Nic bardziej mylnego. Część z nich widziała rzeczy, o których nawet nam się nie śniło i pomimo radosnej twarzy przeżywają każdy dzień wojny na nowo. Pamiętajmy o tym zanim wydamy osąd, zanim skomentujemy i skrytykujemy. Bo nie jesteśmy w ich sytuacji i obyśmy nie musieli przekonać się o tym na własnej skórze.

TEKST DOSTĘPNY TAKŻE W JĘZYKU UKRAIŃSKIM

Zdjęcie: AK

Ministerstwo Edukacji Narodowej ogłosiło pakiet zmian, który wejdzie w życie już od nowego roku szkolnego 2026/2027. Reforma jest najszersza od ponad dekady i dotyczy zarówno podstawy programowej, jak i struktury przedmiotów oraz systemu oceniania. Dla wielu rodziców zmiany te są zaskoczeniem – tym bardziej, że konsultacje społeczne trwały zaledwie kilka tygodni.

Co dokładnie się zmienia?

Najgłośniejszą zmianą jest połączenie biologii i geografii w jeden przedmiot o nazwie „Przyroda i środowisko". Ministerstwo argumentuje, że takie podejście pozwoli na bardziej holistyczne nauczanie o świecie naturalnym. Środowisko nauczycielskie jest jednak podzielone – część pedagogów uważa, że reforma pozbawi uczniów pogłębionej wiedzy z obu dziedzin.

„Połączenie biologii z geografią to krok wstecz. Uczniowie będą uczyć się wszystkiego po trochu, ale niczego dogłębnie. To przepis na powierzchowność."

— dr Marek Wiśniewski, biolog, Uniwersytet Warszawski

Drugą, równie kontrowersyjną zmianą jest wprowadzenie obowiązkowej edukacji zdrowotnej, która zastąpi dotychczasowe Wychowanie do Życia w Rodzinie. Nowy przedmiot ma obejmować zagadnienia zdrowia fizycznego, psychicznego oraz – co budzi największe kontrowersje – edukację seksualną według standardów WHO.

Prawa rodziców – co możesz zrobić?

Wielu rodziców pyta, czy mają jakiekolwiek narzędzia, by wpłynąć na to, czego uczy się ich dziecko. Odpowiedź brzmi: tak. Polskie prawo oświatowe daje rodzicom kilka konkretnych możliwości działania.

Warto pamiętać, że rada rodziców ma prawo opiniować szkolny program wychowawczo-profilaktyczny. Jeśli program ten jest niezgodny z Waszymi wartościami, możecie złożyć oficjalną opinię negatywną. Choć dyrektor nie jest nią związany, stanowi ona ważny głos w dyskusji.

Harmonogram wdrożenia reformy

Opinie ekspertów i organizacji rodzicielskich

Koalicja Rodziców i Organizacji Społecznych (KROPS) wydała oficjalne stanowisko, w którym sprzeciwia się wprowadzeniu edukacji zdrowotnej w proponowanym kształcie. Organizacja zgromadziła ponad 85 000 podpisów pod petycją do Ministerstwa.

Reforma budzi emocje po obu stronach. Zwolennicy wskazują na potrzebę modernizacji polskiej edukacji i dostosowania jej do wyzwań XXI wieku. Przeciwnicy obawiają się ideologizacji szkoły i naruszenia praw rodziców do wychowania dzieci zgodnie z własnymi wartościami.

Jedno jest pewne – wrzesień 2026 przyniesie polskim szkołom zmiany, których skutki będziemy odczuwać przez lata. Warto być świadomym rodzicem i aktywnie uczestniczyć w życiu szkoły swojego dziecka.