Ukraińcy w Twoim domu – czyli jak pomagać?

Żaden kraj w Europie nie był przygotowany na przyjęcie w ciągu miesiąca ponad dwóch milionów uciekających przed wojną ludzi. Bez obozów dla uchodźców, bez pełnomocników ds. migracji, bez urzędów migracyjnych Polacy zadbali o miliony matek z dziećmi. Olbrzymią rolę odegrali wolontariusze i zwykli ludzie, którzy otworzyli swoje serca, portfele i domy.

Pomaganie na miarę możliwości

Czy uchodźcy trafiają do dobrych gospodarzy, czy znaleźli dach nad głową, opiekę i czy mają trzy posiłki dziennie? Większość Ukraińców, która uciekła do naszego kraju odpowie – tak.

Jednak czy nauczyliśmy się pomagać w taki sposób, żeby nie wyrządzić krzywdy sobie, bliskim i ukraińskim gościom? O tym rozmawiały uczestniczki spotkania zorganizowanego w poznańskiej szkole „Skrzydła" w miniony czwartek.

Inicjatorką spotkania pod haslem "Gdy pomagam innym..." była Dagmara Ejdys-Bukowska, psycholog i psychoterapeuta specjalizująca się w terapii rodzinnej i indywidualnej osób z zaburzeniami psychicznymi, które doświadczyły traumy, straty i kryzysu. Podkreślała, że każdy kto deklaruje pomoc – np. przyjmując uchodźców pod swój dach - sam powinien być silny. Dobra kondycja psychiczna, szczególnie pani domu, pozwala dobrze i właściwie pomagać. Trzeba dać sobie prawo odmowy w sprawie spełniania rozmaitych próśb, które mogą nadmiernie obciążać psychicznie, organizacyjnie lub ekonomicznie.

Uchodźcy w domu – konieczne zasady i granice

Duży stres związany z przeżyciami wojennymi często wywołuje szok i pozostawia ślady w psychice dorosłych i dzieci. Nie oznacza to jednak, że przybysze z Ukrainy mogą zdominować zupełnie domową codzienność. Warto opowiedzieć o zasadach panujących w domu np. przestrzeganiu godzin ciszy nocnej, powierzaniu dzieciom obowiązków domowych takich jak sprzątanie po posiłkach. Dobrze jest, gdy goście się starają - są pomocni. Po okresie wypoczynku po trudach ucieczki, warto podpowiadać podopiecznym rozwiązania, które ułatwią im życie, pozwolą uzyskać stabilność ekonomiczną, być może - w kilkutygodniowej lub kilkumiesięcznej perspektywie - wynająć mieszkanie.

Informować i zachęcać do aktywności

Konieczna jest aktywność ukraińskiej mamy związana z załatwianiem formalności np. peselu, świadczeń socjalnych czy szkoły dla dzieci. Warto też, by po najtrudniejszym czasie wstępnej adaptacji, po zdobyciu poczucia bezpieczeństwa, dowiedziała się – jakie ma możliwości pracy w najbliższej okolicy. Być może pomocne okażą się spotkania z kobietami, które również uciekły przed grozą wojny. Już teraz tworzą się grupy wsparcia, organizuje się spotkania towarzyskie.

Nie ma nic złego w tym, że uchodźca nie otrzymuje 100 procent uwagi polskiego gospodarza Trzeba sobie uświadomić, że pomaganie może być ograniczone czasowo. Udostępnienie pokoju, części domu czy mieszkania może być na kilka tygodni. Warto pomyśleć o swoich możliwościach, odpowiedzieć sobie na pytanie – jak długo chcę i mogę pomagać.

Długofalowe pomaganie to wyzwanie

Pytań i odpowiedzi podczas poznańskiego spotkania było wiele. Wszyscy byli zgodni, że długofalowe pomaganie może wiązać się z trudnościami, wyrzeczeniami, zmianą w codziennym rytmie dnia i zmianą relacji np. między rodzicami i dziećmi. Polskie rodziny otworzyły się na nieznane, na obcych ludzi z bagażem wojennych doświadczeń, którzy często przybywają tylko w tym, co mają na sobie. W tej bardzo trudnej sytuacji warto wymieniać się informacjami, dowiadywać się – jak sobie radzą inni.

Dobrze mieć oczy i uszy szeroko otwarte, wspierać się wzajemnie i poznawać. Mając nadzieję na szybkie zakończenie wojny uczmy się pomagać w sposób, który nas wszystkich zbuduje a nie zrujnuje.

Ministerstwo Edukacji Narodowej ogłosiło pakiet zmian, który wejdzie w życie już od nowego roku szkolnego 2026/2027. Reforma jest najszersza od ponad dekady i dotyczy zarówno podstawy programowej, jak i struktury przedmiotów oraz systemu oceniania. Dla wielu rodziców zmiany te są zaskoczeniem – tym bardziej, że konsultacje społeczne trwały zaledwie kilka tygodni.

Co dokładnie się zmienia?

Najgłośniejszą zmianą jest połączenie biologii i geografii w jeden przedmiot o nazwie „Przyroda i środowisko". Ministerstwo argumentuje, że takie podejście pozwoli na bardziej holistyczne nauczanie o świecie naturalnym. Środowisko nauczycielskie jest jednak podzielone – część pedagogów uważa, że reforma pozbawi uczniów pogłębionej wiedzy z obu dziedzin.

„Połączenie biologii z geografią to krok wstecz. Uczniowie będą uczyć się wszystkiego po trochu, ale niczego dogłębnie. To przepis na powierzchowność."

— dr Marek Wiśniewski, biolog, Uniwersytet Warszawski

Drugą, równie kontrowersyjną zmianą jest wprowadzenie obowiązkowej edukacji zdrowotnej, która zastąpi dotychczasowe Wychowanie do Życia w Rodzinie. Nowy przedmiot ma obejmować zagadnienia zdrowia fizycznego, psychicznego oraz – co budzi największe kontrowersje – edukację seksualną według standardów WHO.

Prawa rodziców – co możesz zrobić?

Wielu rodziców pyta, czy mają jakiekolwiek narzędzia, by wpłynąć na to, czego uczy się ich dziecko. Odpowiedź brzmi: tak. Polskie prawo oświatowe daje rodzicom kilka konkretnych możliwości działania.

Warto pamiętać, że rada rodziców ma prawo opiniować szkolny program wychowawczo-profilaktyczny. Jeśli program ten jest niezgodny z Waszymi wartościami, możecie złożyć oficjalną opinię negatywną. Choć dyrektor nie jest nią związany, stanowi ona ważny głos w dyskusji.

Harmonogram wdrożenia reformy

Opinie ekspertów i organizacji rodzicielskich

Koalicja Rodziców i Organizacji Społecznych (KROPS) wydała oficjalne stanowisko, w którym sprzeciwia się wprowadzeniu edukacji zdrowotnej w proponowanym kształcie. Organizacja zgromadziła ponad 85 000 podpisów pod petycją do Ministerstwa.

Reforma budzi emocje po obu stronach. Zwolennicy wskazują na potrzebę modernizacji polskiej edukacji i dostosowania jej do wyzwań XXI wieku. Przeciwnicy obawiają się ideologizacji szkoły i naruszenia praw rodziców do wychowania dzieci zgodnie z własnymi wartościami.

Jedno jest pewne – wrzesień 2026 przyniesie polskim szkołom zmiany, których skutki będziemy odczuwać przez lata. Warto być świadomym rodzicem i aktywnie uczestniczyć w życiu szkoły swojego dziecka.