Według UNICEF od początku wojny na Ukrainie co drugie dziecko było zmuszane do opuszczenia domu

Liudmyla Yashchenko

Przebywanie w piwnicach, ewakuacja pod ostrzałem, rozłąka z bliskimi, utrata domu – wszystko to pozostawia głęboki ślad w duszy dziecka, ale dzieciństwa nie można odkładać na później.

Co rodzice mogą zrobić, aby zapewnić swoim dzieciom szczęśliwe dzieciństwo pomimo codziennego stresu związanego z koniecznością migracji do innego kraju?

Skutecznym narzędziem pomocy rodzicom dzieci, u których występują oznaki stresu lub niepokoju spowodowane granicznym doświadczeniem wojny, jest terapia bajeczna.

Bajkoterapia to jeden z rodzajów terapii stosowanych w arteterapii, gałęzi psychologii. Wpływ psychologiczny na człowieka następuje poprzez bajki, łącząc działania w rzeczywistości i bajki.

Bajka dla dziecka to sposób na poznawanie świata. Poprzez baśniowe obrazy i metafory dziecko zgłębia istotę otoczenia, relacje między ludźmi, pojęcie dobra i zła. Poprzez bajkę wychowywane są cechy moralne człowieka, rozwijają się zmysłowe kanały percepcji, wyobraźnia itp. Bajki pomagają dzieciom pozbyć się lęków, ukształtować pełną osobowość, dostosować swoje zachowanie i charakter oraz pracować ze swoim stanem wewnętrznym. Za pomocą bajki dziecko może znaleźć rozwiązanie w ekscytującej sytuacji.

Bajkoterapia jest dla rodziców skutecznym i niedrogim narzędziem pozwalającym zmniejszyć poziom lęku u dziecka i pomóc w adaptacji do nowych warunków. W opowieściach można ostrożnie i delikatnie przedstawić tematykę utraty domu, przeprowadzki, adaptacji, przeżyć emocjonalnych, tęsknoty za rzeczami rodzinnymi i oczekiwania na zwycięstwo.

Wielu ukraińskich psychologów, bajkoterapeutów, gawędziarzy i NIETYPOWYCH Ukraińskich matek dołączyło się do tworzenie bajek terapeutycznych od samego początku wojny na Ukrainie.

Rodzicom polecamy zapoznanie się z baśniami i opowiadaniami ukraińskiej psycholożki Svitlany Roiz, gawędziarza-liryka Oleksandra Własiuka, lepiej znanego jako Sashko Lyrnyk, bajkoterapeutki Razidy Tkach.
Na przykładzie swoich bajek rodzice mogą skomponować bajkę indywidualnie dobraną do historii społecznej przeżywanej przez ich dziecko.

Ważne jest, aby historia była budowana według określonego algorytmu. Imię głównego bohatera musi być podobne do imienia dziecka (np. jeśli dziecko ma na imię Serhiyko, to główny bohater ma na imię Andriyko). Najpierw przedstawiamy dziecku głównego bohatera, który wyglądem, konkretnym nawykiem czy cechą charakteru przypomina samo dziecko. Dla bardzo małych dzieci bohater to ulubione zwierzątko, dla nieco starszych – księżniczki, czarodzieje, roboty, postacie multimedialne itp. Kontynuacją opowieści jest opis trudności, jakie stoją przed bohaterem, co w pełni odzwierciedla problem samego dziecka (trudności w porozumiewaniu się z dziećmi obcojęzycznymi, strach przed utratą taty lub mamy, strach przed ciemnością, itp.). Następnie opisana jest cała droga bohatera w przezwyciężeniu przedstawionego problemu, moment pozbycia się go. Bohater wyciąga wnioski i znajduje rozwiązanie problemu.

Bajka pod względem objętości powinna być niewielka. Pisząc bajkę, należy wziąć pod uwagę wiek dziecka, im starsze dziecko, tym bardziej złożona fabuła i bardziej nasycona szczegółami.
Jeśli rodzice nie są pewni własnych możliwości w napisaniu bajki terapeutycznej dla dziecka, lepiej skontaktować się ze specjalistą, który pomoże.

Sesje z zawodowymi psychologami są bardzo ważnym, choć nie decydującym elementem przezwyciężenia wojennej traumy. Przede wszystkim stan dziecka zależy od autorytatywnych postaci: rodziców, dziadków i innych dorosłych, którzy od dzieciństwa mieli bliski kontakt z dzieckiem.

Dołączajcie się więc do świata swojego dziecka i wymyślajcie bajki, które uzdrowią psychikę dziecka. A jeśli to możliwe, dołączajcie dziecko w tworzenie bajki – pomoże to uchwycić ważne punkty, które niepokoją dziecko i wspólnie znaleźć rozwiązanie.

TEKST DOSTĘPNY TAKŻE W JĘZYKU UKRAIŃSKIM

Zdjęcie: AK

Ministerstwo Edukacji Narodowej ogłosiło pakiet zmian, który wejdzie w życie już od nowego roku szkolnego 2026/2027. Reforma jest najszersza od ponad dekady i dotyczy zarówno podstawy programowej, jak i struktury przedmiotów oraz systemu oceniania. Dla wielu rodziców zmiany te są zaskoczeniem – tym bardziej, że konsultacje społeczne trwały zaledwie kilka tygodni.

Co dokładnie się zmienia?

Najgłośniejszą zmianą jest połączenie biologii i geografii w jeden przedmiot o nazwie „Przyroda i środowisko". Ministerstwo argumentuje, że takie podejście pozwoli na bardziej holistyczne nauczanie o świecie naturalnym. Środowisko nauczycielskie jest jednak podzielone – część pedagogów uważa, że reforma pozbawi uczniów pogłębionej wiedzy z obu dziedzin.

„Połączenie biologii z geografią to krok wstecz. Uczniowie będą uczyć się wszystkiego po trochu, ale niczego dogłębnie. To przepis na powierzchowność."

— dr Marek Wiśniewski, biolog, Uniwersytet Warszawski

Drugą, równie kontrowersyjną zmianą jest wprowadzenie obowiązkowej edukacji zdrowotnej, która zastąpi dotychczasowe Wychowanie do Życia w Rodzinie. Nowy przedmiot ma obejmować zagadnienia zdrowia fizycznego, psychicznego oraz – co budzi największe kontrowersje – edukację seksualną według standardów WHO.

Prawa rodziców – co możesz zrobić?

Wielu rodziców pyta, czy mają jakiekolwiek narzędzia, by wpłynąć na to, czego uczy się ich dziecko. Odpowiedź brzmi: tak. Polskie prawo oświatowe daje rodzicom kilka konkretnych możliwości działania.

Warto pamiętać, że rada rodziców ma prawo opiniować szkolny program wychowawczo-profilaktyczny. Jeśli program ten jest niezgodny z Waszymi wartościami, możecie złożyć oficjalną opinię negatywną. Choć dyrektor nie jest nią związany, stanowi ona ważny głos w dyskusji.

Harmonogram wdrożenia reformy

Opinie ekspertów i organizacji rodzicielskich

Koalicja Rodziców i Organizacji Społecznych (KROPS) wydała oficjalne stanowisko, w którym sprzeciwia się wprowadzeniu edukacji zdrowotnej w proponowanym kształcie. Organizacja zgromadziła ponad 85 000 podpisów pod petycją do Ministerstwa.

Reforma budzi emocje po obu stronach. Zwolennicy wskazują na potrzebę modernizacji polskiej edukacji i dostosowania jej do wyzwań XXI wieku. Przeciwnicy obawiają się ideologizacji szkoły i naruszenia praw rodziców do wychowania dzieci zgodnie z własnymi wartościami.

Jedno jest pewne – wrzesień 2026 przyniesie polskim szkołom zmiany, których skutki będziemy odczuwać przez lata. Warto być świadomym rodzicem i aktywnie uczestniczyć w życiu szkoły swojego dziecka.