Nasze dzieci – pokolenie płatków śniegu, all inclusive?

dr Sabina Zalewska

Na przestrzeni wieków kolejne pokolenia są różnie nazywane i charakteryzowane, zauważa Martyna Wójcik – specjalistka marketingu i reklamy. Pojęcia Pokolenie X, Y i Z (Generation X, Y, Z) zostały wprowadzone przez socjologów i psychologów głównie po to, żeby rozdzielić i zróżnicować grupy społeczne, które charakteryzują się różnymi zachowaniami w zależności od tego, kiedy ich członkowie się urodzili.

Jak pisze Roman Lorens, specjalista prawa oświatowego, wieloletnie pokolenie Y – tzw. milenialsi (millennials) – pokolenie ludzi urodzonych w latach 80. (starsi) i 90. (młodsi) XX wieku to pierwsze pokolenie, które od urodzenia znało Internet. Generacja Y, w przeciwieństwie do swoich rodziców czy dziadków, nie musiała o nic walczyć. Nie ma też przeciwko czemu się buntować, gdyż ich rodzice wyposażyli ich we wszystkie możliwe dobra: porządne wykształcenie, zabezpieczenie materialne, wygodne życie, otwartość na świat i podróże. Mówi się, że jest to pokolenie sieci, które bardzo szybko przyswaja wszystkie nowe technologie i na nich buduje podwaliny zupełnie nowego świata.

Pokolenie Z – płatków śniegu (snowflakes) lub all inclusive – to generacja osób urodzonych po roku 2000. Są to osoby, które nie znają życia sprzed ery Internetu i wejścia Polski do Unii Europejskiej. Przedstawiciele pokolenia Z nie doznali innej rzeczywistości niż ta wypełniona mediami społecznościowymi, Internetem i nowinkami technologicznymi. Uchodzą za osoby praktyczne i trzeźwo myślące. Do tego ambitne, pewne siebie i głodne wiedzy. Mają znajomych na całym świecie, a angielski jest ich drugim językiem. Mają jednak problemy w kontaktach społecznych i budowaniu głębszych relacji.

Pokolenie all inclusive, to pokolenie dzieci nastawionych na to, że wszystko jest o nich i dla nich. Ich rodzice nie mieli tak dobrze i pamiętają czasy kryzysu. Jednak dla swoich dzieci chcą tego, co najlepsze. A najlepszego upatrują głównie w dostarczaniu im wszystkiego, czego pragną, w spełnianiu marzeń i chwilowych zachcianek. Dzieci podróżują, zwiedzają świat, mieszkają w drogich hotelach, mają pokoje zapchane najnowszymi zestawami LEGO i dwudziestoma pięcioma lalkami Barbie na półce. Rodzice przyzwyczajają je do tego, że za pieniądze można wszystko kupić. Czasem też do tego, że można się z innymi nie liczyć. Dzieci te pozbawione są empatii i zrozumienia dla biedy.

Pokolenie płatków śniegu stworzyła nadopiekuńczość i zapobiegliwość ich rodziców. To generacja niesamodzielnych, bojaźliwych młodych ludzi, którzy nie radzą sobie z wyzwaniami codzienności. Określenie płatki śniegu odnosi się do osób o słabej kondycji psychicznej, które zbyt emocjonalnie reagują na otaczające je środowisko, np. zmiany polityczne lub sytuację społeczną, twierdzi prof. Jonathan Haidt z Uniwersytetu Nowojorskiego. Wyjaśnia on, że bezpośrednią przyczyną tego stanu rzeczy było pojawienie się mediów społecznościowych. Między 2009 a 2011 rokiem życie społeczne nastolatków zmienia się z interakcji bezpośrednich na kontakty wirtualne. W 2012 roku wszyscy są już online. Niedługo później, liczba przypadków depresji – szczególnie wśród dziewczynek – stanów lękowych, samookaleczeń, samobójstw i zaburzeń żywieniowych gwałtownie rośnie. Nadopiekuńczy rodzice zapewniają dzieciom doskonałe środowisko i utwierdzają w poczuciu wyjątkowości, pozbawiając je tym samym możliwości podniesienia porażki. Dlatego młode pokolenie nie jest przyzwyczajone do jakiegokolwiek krytycyzmu i bardzo źle go znosi.

Paradoks i trudność wynika z tego, że pokolenie X, czyli ludzie urodzeni w latach 60. i 70. XX wieku (zwane również pokoleniem PRL lub pokoleniem przełomu), wychowuje pokolenie Y i Z, mające od sześciu do dwudziestu dwóch lat. Patrzenie na świat tych pokoleń jest diametralnie inne. I chociaż arytmetycznie nie wygląda to bardzo źle, to technologicznie i mentalnie pokolenie X od pokolenia Y i Z dzieli niewyobrażalna przepaść.

Zdjęcie ilustracyjne/Pexels.com

Ministerstwo Edukacji Narodowej ogłosiło pakiet zmian, który wejdzie w życie już od nowego roku szkolnego 2026/2027. Reforma jest najszersza od ponad dekady i dotyczy zarówno podstawy programowej, jak i struktury przedmiotów oraz systemu oceniania. Dla wielu rodziców zmiany te są zaskoczeniem – tym bardziej, że konsultacje społeczne trwały zaledwie kilka tygodni.

Co dokładnie się zmienia?

Najgłośniejszą zmianą jest połączenie biologii i geografii w jeden przedmiot o nazwie „Przyroda i środowisko". Ministerstwo argumentuje, że takie podejście pozwoli na bardziej holistyczne nauczanie o świecie naturalnym. Środowisko nauczycielskie jest jednak podzielone – część pedagogów uważa, że reforma pozbawi uczniów pogłębionej wiedzy z obu dziedzin.

„Połączenie biologii z geografią to krok wstecz. Uczniowie będą uczyć się wszystkiego po trochu, ale niczego dogłębnie. To przepis na powierzchowność."

— dr Marek Wiśniewski, biolog, Uniwersytet Warszawski

Drugą, równie kontrowersyjną zmianą jest wprowadzenie obowiązkowej edukacji zdrowotnej, która zastąpi dotychczasowe Wychowanie do Życia w Rodzinie. Nowy przedmiot ma obejmować zagadnienia zdrowia fizycznego, psychicznego oraz – co budzi największe kontrowersje – edukację seksualną według standardów WHO.

Prawa rodziców – co możesz zrobić?

Wielu rodziców pyta, czy mają jakiekolwiek narzędzia, by wpłynąć na to, czego uczy się ich dziecko. Odpowiedź brzmi: tak. Polskie prawo oświatowe daje rodzicom kilka konkretnych możliwości działania.

Warto pamiętać, że rada rodziców ma prawo opiniować szkolny program wychowawczo-profilaktyczny. Jeśli program ten jest niezgodny z Waszymi wartościami, możecie złożyć oficjalną opinię negatywną. Choć dyrektor nie jest nią związany, stanowi ona ważny głos w dyskusji.

Harmonogram wdrożenia reformy

Opinie ekspertów i organizacji rodzicielskich

Koalicja Rodziców i Organizacji Społecznych (KROPS) wydała oficjalne stanowisko, w którym sprzeciwia się wprowadzeniu edukacji zdrowotnej w proponowanym kształcie. Organizacja zgromadziła ponad 85 000 podpisów pod petycją do Ministerstwa.

Reforma budzi emocje po obu stronach. Zwolennicy wskazują na potrzebę modernizacji polskiej edukacji i dostosowania jej do wyzwań XXI wieku. Przeciwnicy obawiają się ideologizacji szkoły i naruszenia praw rodziców do wychowania dzieci zgodnie z własnymi wartościami.

Jedno jest pewne – wrzesień 2026 przyniesie polskim szkołom zmiany, których skutki będziemy odczuwać przez lata. Warto być świadomym rodzicem i aktywnie uczestniczyć w życiu szkoły swojego dziecka.