Strach przed zawarciem związku małżeńskiego

Anna Maria Dubaj

Gamofobia (gr. gámos – ślub, wesele, małżeństwo i phóbos – strach) – lęk przed zawarciem małżeństwa. Przyczyną mogą być trudności w podejmowaniu ważnych decyzji, połączone z wątpliwościami, postrzeganie partnera jako zagrożenia dla naszej wolności i niezależności. W krańcowej formie może się przejawiać jako ucieczka sprzed ołtarza.

Obecnie problemem wielu Polaków jest obawa przed trwałym związkiem. Psychologowie tłumaczą to tym, że zbyt lansowana jest potrzeba niezależności i samorealizacji. Lęk przed trwałym związkiem w głównej mierze wiąże się z kłopotami w sferze bliskości, a w następstwie odrzucaniem wewnętrznego rozumienia małżeństwa we własnym życiu.

Gamofobia zwykle jest wynikiem niedojrzałości emocjonalnej nas lub partnera, wiąże się z lękami wynikającymi z obowiązku pełnego zaangażowania się w coś, co tak często nie wychodzi. Napatrzyliśmy się na to we własnych domach i u przyjaciół. Rodzina macierzysta jest naszym wzorcem, jeśli więc nasi rodzice tworzyli złe małżeństwo, to my nie chcemy już tego powtarzać. Boimy się, że albo my, albo partner nie do końca jest osobą, która da nam bezpieczeństwo, miłość i wsparcie.

Często zdarza się, że próbujemy budować małżeństwo bez Boga, a przecież w sakramencie małżeństwa to Jego zapraszamy do naszego związku, czasami niestety tylko na czas ceremonii. Nie istnieją statystyki, które podają dane o odwołanych ślubach. Jest ich około kilku tysięcy w ciągu roku. Ludzie decydują się na ślub ze względu na tradycję, nacisk społeczny i rodzinny. Często nie są jeszcze do niego gotowi. Strach przed nieznanym i odpowiedzialnością nie zniknie, możemy go jednak zminimalizować poprzez uczestniczenie w rzetelnym przygotowaniu przedmałżeńskim. Coraz częściej pojawiają się warsztaty czy rekolekcje dłuższe niż weekendowe, które mają nam pokazać, kim jesteśmy naprawdę i z kim naprawdę planujemy się związać. Jest to czas przyspieszonej psychoterapii, która zdejmuje pewne maski z naszych serc, twarzy i daje nam narzędzia, które umożliwiają prawdziwą rozmowę. W końcu, wchodząc w trwały związek, zamierzamy rozmawiać ze sobą, spierać się i kochać – w założeniu wyjściowym – właśnie do końca życia.

Ksiądz Jan Kaczkowski (1977–2016) mówił: „Trwałe relacje są głęboko zakodowaną tęsknotą każdego człowieka. Im mniejsza trwałość, tym większa tęsknota za nią. Obecnie do osłabienia relacji mocno przyczynia się sposób myślenia, zgodnie z którym szkoda czasu na naprawianie tego, co się ma, bo i tak znajdzie się lepszy model. Czasem podobnie robimy z ludźmi. Bardzo lubię sceny, które rozgrywają się przy łóżku umierającego, kiedy do męża przychodzi żona. Pytam: Zna pan tę panią? No, tak. A kochacie się? Tak. Długo? Już tak będzie z siedemdziesiąt lat. I dopytuję: A to była pana pierwsza dziewczyna, pierwsza miłość? On, zawstydzony, mówi: Tak, i jedyna. A pani się uśmiecha i czerwieni. To jest coś najpiękniejszego, co można po tylu latach usłyszeć. Za każdym razem mnie to wzrusza".

Obawiając się – często nieświadomie – aby nie ranić innych i samemu nie zostać zranionym, nie angażujemy się głębiej w relacje. Pozostajemy na powierzchni. Dla człowieka, który potrafi znieść życie tylko wtedy, gdy pozostaje na powierzchni siebie samego, jest czymś naturalnym, żeby innym zaoferować właśnie jedynie tę powierzchnię. Nie trzeba się wówczas angażować. Natomiast dobre małżeństwo, to jak „chodzenie po wodzie" – zamyka drzwi egoizmu, a otwiera drzwi altruizmu, oddania i zaufania pomimo. Egzystencja poszerzona zostaje wówczas do przestrzeni, w której bezustannie trzeba się ujawniać – a zatem jesteśmy zmuszeni, żeby wciąż zaglądać w głąb. Możemy unikać niechcianych konfrontacji, czy to z sobą, czy to z kimś innym, a jednocześnie nigdy nie doświadczymy „chodzenia po wodzie".

Ministerstwo Edukacji Narodowej ogłosiło pakiet zmian, który wejdzie w życie już od nowego roku szkolnego 2026/2027. Reforma jest najszersza od ponad dekady i dotyczy zarówno podstawy programowej, jak i struktury przedmiotów oraz systemu oceniania. Dla wielu rodziców zmiany te są zaskoczeniem – tym bardziej, że konsultacje społeczne trwały zaledwie kilka tygodni.

Co dokładnie się zmienia?

Najgłośniejszą zmianą jest połączenie biologii i geografii w jeden przedmiot o nazwie „Przyroda i środowisko". Ministerstwo argumentuje, że takie podejście pozwoli na bardziej holistyczne nauczanie o świecie naturalnym. Środowisko nauczycielskie jest jednak podzielone – część pedagogów uważa, że reforma pozbawi uczniów pogłębionej wiedzy z obu dziedzin.

„Połączenie biologii z geografią to krok wstecz. Uczniowie będą uczyć się wszystkiego po trochu, ale niczego dogłębnie. To przepis na powierzchowność."

— dr Marek Wiśniewski, biolog, Uniwersytet Warszawski

Drugą, równie kontrowersyjną zmianą jest wprowadzenie obowiązkowej edukacji zdrowotnej, która zastąpi dotychczasowe Wychowanie do Życia w Rodzinie. Nowy przedmiot ma obejmować zagadnienia zdrowia fizycznego, psychicznego oraz – co budzi największe kontrowersje – edukację seksualną według standardów WHO.

Prawa rodziców – co możesz zrobić?

Wielu rodziców pyta, czy mają jakiekolwiek narzędzia, by wpłynąć na to, czego uczy się ich dziecko. Odpowiedź brzmi: tak. Polskie prawo oświatowe daje rodzicom kilka konkretnych możliwości działania.

Warto pamiętać, że rada rodziców ma prawo opiniować szkolny program wychowawczo-profilaktyczny. Jeśli program ten jest niezgodny z Waszymi wartościami, możecie złożyć oficjalną opinię negatywną. Choć dyrektor nie jest nią związany, stanowi ona ważny głos w dyskusji.

Harmonogram wdrożenia reformy

Opinie ekspertów i organizacji rodzicielskich

Koalicja Rodziców i Organizacji Społecznych (KROPS) wydała oficjalne stanowisko, w którym sprzeciwia się wprowadzeniu edukacji zdrowotnej w proponowanym kształcie. Organizacja zgromadziła ponad 85 000 podpisów pod petycją do Ministerstwa.

Reforma budzi emocje po obu stronach. Zwolennicy wskazują na potrzebę modernizacji polskiej edukacji i dostosowania jej do wyzwań XXI wieku. Przeciwnicy obawiają się ideologizacji szkoły i naruszenia praw rodziców do wychowania dzieci zgodnie z własnymi wartościami.

Jedno jest pewne – wrzesień 2026 przyniesie polskim szkołom zmiany, których skutki będziemy odczuwać przez lata. Warto być świadomym rodzicem i aktywnie uczestniczyć w życiu szkoły swojego dziecka.