Pracować mniej, zarabiać więcej – czy czterodniowy tydzień pracy da nam szczęście i lepsze relacje z bliskimi

Wielu, jeśli nie większość z nas, chciałaby mniej pracować, a więcej zarabiać. W przestrzeni publicznej od czasu do czasu pojawia się temat czterodniowego tygodnia pracy. Koncentruje się on wokół ekonomii, ale czy więcej wolnego czasu da człowiekowi szczęście i wpłynie na lepsze relacje z bliskimi? Czy to dobry kierunek zmian? Przytaczamy opinię dr Adama Zycha, ekonomisty, przedsiębiorcy, prezesa Fundacji Projekt PL.

Ograniczenie tygodnia pracy dopiero w przyszłości

Jest przynajmniej kilka mocnych ekonomiczno-politycznych argumentów przeciwko 4-dniowemu tygodniowi pracy – twierdzi dr Adam Zych. Niska produktywność pracy powoduje, że potrzebujemy jeszcze lat lub dekad automatyzacji i rozwoju technologicznego, aby móc mówić o ustawowym ograniczeniu tygodnia pracy bez obniżenia standardu życia Polaków.

W Europie (np. Francja) zmniejszono ustawowo ilość godzin pracy do 7 dziennie i odpowiednio do 35 w tygodniu. Temat czasu pracy podejmują w Polsce niektórzy politycy i eksperci od gospodarki. Na pewno byłoby to rozwiązanie korzystne dla pracowników (przy zachowaniu ich zarobków), ale czy dobre dla pracodawców? - pyta dr A. Zych.

Kto w Europie pracuje najdłużej i najproduktywniej?

Według statystyk Polacy są jednym ze społeczeństw wśród krajów rozwiniętych, które pracują najwięcej. Według danych OECD w 2021 przeciętny Polak pracował średnio 1830 godzin w roku, podczas gdy średnia UE to 1566 godzin. Okazuje się, że najmniej w Unii pracuje przeciętny Niemiec – 1349 godziny, Duńczyk (1363 godzin) i Holender (1417 godzin).

Tej statystyce towarzyszą jednak przynajmniej trzy wątpliwości – twierdzi dr A. Zych. Po pierwsze, w Polsce mamy do czynienia z jednym z najwyższych udziałów samozatrudnionych na rynku pracy, aż 20,6 proc. pracujących to jednoosobowe firmy, podczas gdy w Niemczech czy Danii takich przypadków jest poniżej 10 proc. wśród ogółu pracujących.

W tym przypadku statystyki w są więc mocno uznaniowe, ponieważ samozatrudnieni nie mają umów o pracę, mówiących o przepracowanej ilości godzin, które posłużyły do statystyk, zatem często po prostu mogli uznaniowo deklarować, ile godzin spędzają w pracy.

Statystyk mówiących o godzinach w pracy nie da się rozpatrywać w oderwaniu od jej produktywności. Mamy tu wciąż wiele do nadrobienia w odniesieniu do naszych zachodnioeuropejskich partnerów. Według Międzynarodowej Organizacji Pracy (ILO) Duńczycy i Holendrzy mają prawie dwukrotnie wyższą produktywność pracy niż Polacy. Podczas, gdy choćby w przemyśle lub handlu mamy do czynienia ze znacznymi postępami w produktywności pracy, w skali całej polskiej gospodarki zaniża ją wiele sektorów, gdzie wciąż „siedzi się w robocie". Każdy z nas miał nieraz wrażenie, że rozwiązywanie jakiegoś problemu jednocześnie przez trzy osoby na recepcji publicznej instytucji, choć na pewno pozytywne pod kątem budowania kapitału społecznego, nie jest najbardziej efektywnym wkorzystaniem ich czasu.

Polacy mało aktywni zawodowo

W Polsce wciąż mamy do czynienia z jednym z najniższych poziomów aktywności zawodowej. Według OECD na początku 2022 roku 71 proc. Polaków w wieku 16-64 lat pracowało zawodowo (choć trzeba przyznać, że jest to ogromna poprawa wobec 67 proc. 3 lata wcześniej).

Dla porównania stopa zatrudnienia dla takiego samego przedziału wiekowego w tym okresie w Danii wynosiła 76,5 proc., w Niemczech 77 proc., zaś w Niderlandach aż 81 proc. Wpływ na to ma między innymi fakt, że Polacy w ciągu swojego życia pracują krócej niż większość narodów Zachodniej Europy.

Z 33 latami aktywności zawodowej raczej zamykamy europejską stawkę, wobec długo pracujących narodów: Holendrów z 41 latami pracy, Duńczyków z 40 i Niemców z 39 latami.

Dodatkowo warto zauważyć, że Polacy o wiele mniej pracują po 65 roku życia, co pokazują badania Eurostatu. Kiedy u wspominanych powyżej narodów 10-15 proc. osób wciąż pracuje w wieku 65-74 lat, w Polsce zaledwie 7,7 proc. seniorów decyduje się na pozostanie na rynku pracy.

Marzenie o emeryturze

Zamiast powiedzieć tylko, że pracujemy więcej, trzeba dodać, że pracujemy też krócej w ciągu całego życia i mniej produktywnie od innych. Oznacza to, że wielu z nas jak już pracuje, to robi to bardzo intensywnie. Jeśli jednak spojrzymy na korelację tego zjawiska z oczekiwaną średnią długością życia, to widzimy, że tak intensywny charakter pracy nie jest najzdrowszy.

Wszystkie narody Zachodniej Europy żyją po kilka lat dłużej niż Polacy. Oczywiście wpływ na to ma ogromna liczba czynników, takich jak jakość służby zdrowia, świadomość profilaktyki, sposób odżywiania się, itd. Jednak wydaje się, że odpowiedni work-life balance ma również znaczenie.

Trudno mówić o zachowaniu równowagi pomiędzy życiem zawodowym a prywatnym w sytuacji, kiedy do pewnego wieku bardzo dużo pracujemy, aby potem nie pracować w ogóle. Skąd to się bierze? Na pewno w wielu obszarach jest to kwestia kulturowa, ponieważ marzeniem wielu pracowników jest „wreszcie przejść na emeryturę".

Jak widać z przytoczonych przed dr Adama Zycha danych, efekty długiego czasu pracy Polaków w porównaniu z innymi narodami Europy, są skutecznie niwelowane przez wciąż niższą niż u europejskich sąsiadów produktywność, niższy niż na Zachodzie poziom aktywności zawodowej, krótszy staż pracy i mniejszą aktywność zawodową emerytów. Te argumenty skłaniają dr Adama Zycha do wniosku, ze skracanie tygodnia pracy w Polsce jest obecnie niewskazane.

W kolejnej części rozważań dr A. Zych przedstawi swoje spojrzenie na czterodniowy tydzień pracy w kontekście obowiązujących w Polsce przepisów, odniesie się do prorodzinnych rozwiązań na krajowym rynku pracy oraz zastanowi się nad problemem satysfakcji z pracy a koniecznością jej wykonywania

Oprac.: wit
Źródło: magazynkontra.pl
Zdjęcia: Pixabay.com, Pexels.com

Ministerstwo Edukacji Narodowej ogłosiło pakiet zmian, który wejdzie w życie już od nowego roku szkolnego 2026/2027. Reforma jest najszersza od ponad dekady i dotyczy zarówno podstawy programowej, jak i struktury przedmiotów oraz systemu oceniania. Dla wielu rodziców zmiany te są zaskoczeniem – tym bardziej, że konsultacje społeczne trwały zaledwie kilka tygodni.

Co dokładnie się zmienia?

Najgłośniejszą zmianą jest połączenie biologii i geografii w jeden przedmiot o nazwie „Przyroda i środowisko". Ministerstwo argumentuje, że takie podejście pozwoli na bardziej holistyczne nauczanie o świecie naturalnym. Środowisko nauczycielskie jest jednak podzielone – część pedagogów uważa, że reforma pozbawi uczniów pogłębionej wiedzy z obu dziedzin.

„Połączenie biologii z geografią to krok wstecz. Uczniowie będą uczyć się wszystkiego po trochu, ale niczego dogłębnie. To przepis na powierzchowność."

— dr Marek Wiśniewski, biolog, Uniwersytet Warszawski

Drugą, równie kontrowersyjną zmianą jest wprowadzenie obowiązkowej edukacji zdrowotnej, która zastąpi dotychczasowe Wychowanie do Życia w Rodzinie. Nowy przedmiot ma obejmować zagadnienia zdrowia fizycznego, psychicznego oraz – co budzi największe kontrowersje – edukację seksualną według standardów WHO.

Prawa rodziców – co możesz zrobić?

Wielu rodziców pyta, czy mają jakiekolwiek narzędzia, by wpłynąć na to, czego uczy się ich dziecko. Odpowiedź brzmi: tak. Polskie prawo oświatowe daje rodzicom kilka konkretnych możliwości działania.

Warto pamiętać, że rada rodziców ma prawo opiniować szkolny program wychowawczo-profilaktyczny. Jeśli program ten jest niezgodny z Waszymi wartościami, możecie złożyć oficjalną opinię negatywną. Choć dyrektor nie jest nią związany, stanowi ona ważny głos w dyskusji.

Harmonogram wdrożenia reformy

Opinie ekspertów i organizacji rodzicielskich

Koalicja Rodziców i Organizacji Społecznych (KROPS) wydała oficjalne stanowisko, w którym sprzeciwia się wprowadzeniu edukacji zdrowotnej w proponowanym kształcie. Organizacja zgromadziła ponad 85 000 podpisów pod petycją do Ministerstwa.

Reforma budzi emocje po obu stronach. Zwolennicy wskazują na potrzebę modernizacji polskiej edukacji i dostosowania jej do wyzwań XXI wieku. Przeciwnicy obawiają się ideologizacji szkoły i naruszenia praw rodziców do wychowania dzieci zgodnie z własnymi wartościami.

Jedno jest pewne – wrzesień 2026 przyniesie polskim szkołom zmiany, których skutki będziemy odczuwać przez lata. Warto być świadomym rodzicem i aktywnie uczestniczyć w życiu szkoły swojego dziecka.