Przepracowani Polacy – mit czy prawda

Temat czterodniowego tygodnia pracy powraca za sprawą nowych propozycji zmiany polskiego prawa. Wielu z nas chciałoby krócej pracować i więcej zarabiać, a do tego mieć także więcej czasu wolnego, by spędzać go np. z rodziną i bliskimi. Jakie są argumenty za i przeciw takim rozwiązaniom? Przytaczamy dalsze rozważania dr Adama Zycha, ekonomisty, przedsiębiorcy, prezesa Fundacji Projekt PL.

W poprzednich tekstach dr A. Zych analizował rzeczywisty czas pracy Polaków, ich wydajność oraz zawodową aktywność. Zastanawiał się też, czy Polacy lubią swoja pracę i jaki jest optymalny model work-life balance. W dalszych analizach przedsiębiorca dotyka spraw bezpieczeństwa i problemu przepracowania.

Niepodległość i bezpieczeństwo kosztują

Blisko wschodniej granicy Polski wciąż spadają bomby i nasz kraj musi mobilizować się do bardzo trudnej przyszłości, w której wydatki na zbrojenia będą znaczną pozycją w budżecie. To wszystko powoduje, że zamiast zastanawiać się jak dojść do tego, aby ludzie mieli jeden dzień wolny więcej, powinniśmy się raczej zastanawiać nad tym, jak sfinansować wydatki na rozwój nowych technologii i obronność – zauważa dr A. Zych.

Na geopolitycznej planszy liczą się tylko te kraje, które są mocne gospodarczo. Niepodległość i bezpieczeństwo dużo kosztują. W takiej sytuacji trudno wyobrazić sobie sytuację, w której w administracyjny sposób redukujemy jeden dzień pracy – skutki dla rynku pracy, polityki społecznej i całej gospodarki mogłyby być fatalne.

Przecież dzisiaj mamy minimalne bezrobocie, a w wielu sektorach mierzymy się z zapaścią związaną z brakiem rąk do pracy, i to w tak istotnych obszarach, jak np. służba zdrowia. Z tego względu zmniejszenie o jeden dzień tygodnia pracy mogłoby doprowadzić do wzmocnienia fali przechodzenia wielu zawodów na kontrakty B2B (co wciąż jest standardem choćby w służbie zdrowia), co byłoby leczeniem dżumy cholerą – twierdzi prezes Fundacji Projekt PL.

Dodatkowo – podkreśla - ograniczenie czasu pracy o 20 proc. oznaczałoby dla ogromnej ilości przedsiębiorstw dodatkowe koszty związane z rekrutacją, co dla gospodarki w wymiarze makro byłoby zmarnowaniem milionów złotych na te dodatkowe koszty transakcyjne. Last but not least, w Polsce od lat borykamy się z dużą szarą strefą (wg Instytutu Prognoz i Analiz może stanowić około 19 proc. PKB) i „zabranie" jednego dnia pracy w pewnych branżach, w których niezbędna jest ciągłość zatrudnienia na stanowiskach (jak np. w przemyśle) w krótkim okresie mogłaby spowodować „dopracowywanie" przez osoby na oficjalnych etatach 32-godzinnych dodatkowych godzin na czarno. Osiągnięcie, którym było zmniejszenie szarej strefy dzięki podwyższeniu płacy minimalnej zostałoby częściowo zniweczone.

Czy rzeczywiście jesteśmy przepracowani?

Ile tak naprawdę spędzamy czasu w pracy i czy nie jest tak, że całe nasze życie się przepracowujemy i odpoczynek jest nam niezbędny? Pracujemy około 1830 godzin rocznie przez 33 lata, co daje przeciętnie 60 390 godziny pracy zawodowej w życiu. Żyjemy w Polsce przeciętnie 77 lat (kobiety prawie 81, mężczyźni prawie 73), czyli około 674 520 godzin. Czyli praca zawodowa stanowi mniej niż 9% czasu (!), który jest nam dany na ziemi - oblicza dr A. Zych.

Owszem, zostały tu zliczone i wiek dziecięcy, i senioralny, i czas kiedy śpimy. Ale mimo tego wydaje się, że taka statystyka dobrze ukazuje, jak małą część całego życia stanowi praca zawodowa. Ponadto warto zestawić z tym czasem ilość godzin, które spędzamy na inne czynności.

Poza snem, który pewnie zabiera nam od 1/4 do 1/3 czasu w strumieniu życia, zdaje się, że najwięcej czasu zabierają nam smartfony i inne urządzenia ekranowe, co pokazują liczne badania. Do różnych celów poza pracą potrafimy tym urządzeniom poświęcić nawet do 8 godzin dziennie, w zależności od grupy społecznej i wiekowej.

Zakładając, że smartfon posiada teraz każdy 8-latek, to możemy w przybliżeniu wyliczyć, że z tych 674 tysięcy godzin, które średnio żyjemy na świecie, na smartfonie spędzimy nawet do 87 tysięcy godzin (założyłem konserwatywnie spędzanie po 4 godzin dziennie przez 60 lat), czyli o wiele więcej czasu niż w pracy w ciągu całego życia. Zaś jak wskazują tacy psycholodzy jak Jean Twenge, badająca od wielu lat amerykańskie nastolatki, nadużywanie czasu na smartfonie znacznie obniża poczucie szczęścia, zadowolenia z życia oraz coraz częściej prowadzi do wielu zaburzeń psychicznych: nadpobudliwości, depresji czy nerwic.

W ostatniej części swoich rozważań dr A. Zych przedstawi swoje poglądy na relacje pracy zawodowej i domowej, zastanowi się czy łatwo odnajdować nam sens życia poza pracą, wyrazi obawy czy dodatkowy czas wolny przeznaczymy na rodzinne relacje czy na elektroniczne rozrywki, wreszcie podsumuje rozważania konkluzjami czy stać nas i czy nam się opłaca skracać czas pracy już teraz.

Oprac.: wit
Źródło: magazynkontra.pl
Zdjęcia: Pixabay.com, Pexels.com

Ministerstwo Edukacji Narodowej ogłosiło pakiet zmian, który wejdzie w życie już od nowego roku szkolnego 2026/2027. Reforma jest najszersza od ponad dekady i dotyczy zarówno podstawy programowej, jak i struktury przedmiotów oraz systemu oceniania. Dla wielu rodziców zmiany te są zaskoczeniem – tym bardziej, że konsultacje społeczne trwały zaledwie kilka tygodni.

Co dokładnie się zmienia?

Najgłośniejszą zmianą jest połączenie biologii i geografii w jeden przedmiot o nazwie „Przyroda i środowisko". Ministerstwo argumentuje, że takie podejście pozwoli na bardziej holistyczne nauczanie o świecie naturalnym. Środowisko nauczycielskie jest jednak podzielone – część pedagogów uważa, że reforma pozbawi uczniów pogłębionej wiedzy z obu dziedzin.

„Połączenie biologii z geografią to krok wstecz. Uczniowie będą uczyć się wszystkiego po trochu, ale niczego dogłębnie. To przepis na powierzchowność."

— dr Marek Wiśniewski, biolog, Uniwersytet Warszawski

Drugą, równie kontrowersyjną zmianą jest wprowadzenie obowiązkowej edukacji zdrowotnej, która zastąpi dotychczasowe Wychowanie do Życia w Rodzinie. Nowy przedmiot ma obejmować zagadnienia zdrowia fizycznego, psychicznego oraz – co budzi największe kontrowersje – edukację seksualną według standardów WHO.

Prawa rodziców – co możesz zrobić?

Wielu rodziców pyta, czy mają jakiekolwiek narzędzia, by wpłynąć na to, czego uczy się ich dziecko. Odpowiedź brzmi: tak. Polskie prawo oświatowe daje rodzicom kilka konkretnych możliwości działania.

Warto pamiętać, że rada rodziców ma prawo opiniować szkolny program wychowawczo-profilaktyczny. Jeśli program ten jest niezgodny z Waszymi wartościami, możecie złożyć oficjalną opinię negatywną. Choć dyrektor nie jest nią związany, stanowi ona ważny głos w dyskusji.

Harmonogram wdrożenia reformy

Opinie ekspertów i organizacji rodzicielskich

Koalicja Rodziców i Organizacji Społecznych (KROPS) wydała oficjalne stanowisko, w którym sprzeciwia się wprowadzeniu edukacji zdrowotnej w proponowanym kształcie. Organizacja zgromadziła ponad 85 000 podpisów pod petycją do Ministerstwa.

Reforma budzi emocje po obu stronach. Zwolennicy wskazują na potrzebę modernizacji polskiej edukacji i dostosowania jej do wyzwań XXI wieku. Przeciwnicy obawiają się ideologizacji szkoły i naruszenia praw rodziców do wychowania dzieci zgodnie z własnymi wartościami.

Jedno jest pewne – wrzesień 2026 przyniesie polskim szkołom zmiany, których skutki będziemy odczuwać przez lata. Warto być świadomym rodzicem i aktywnie uczestniczyć w życiu szkoły swojego dziecka.