Dłuższy sen ucznia to samo zdrowie

Nie wszyscy jesteśmy tzw. „rannymi ptaszkami", lubiącymi wcześniej udać się na spoczynek i wcześnie rano wstać do pracy czy do szkoły. Dla takich osób szczególnie trudne są miesiące jesienne i zimowe. Odpowiednia ilość snu potrzebna jest zwłaszcza dzieciom i nastolatkom. Okazuje się, że nieco późniejsze rozpoczynanie lekcji w szkole wpływa na poprawę jakości nauki i zdrowie uczniów.

Najwcześniejsze godziny lekcyjne wprowadzone ustawowo

- Jeśli się nie wyśpisz, nie jesteś w stanie się uczyć - stwierdził Steven Lockley, neurolog z Brigham and Women's Hospital.

Latem w Kalifornii (USA) wprowadzono przełomowe przepisy określające godziny rozpoczęcia lekcji. Od 1 lipca zajęcia w publicznych liceach (high schools) nie mogą rozpoczynać się przed godz. 8:30. Natomiast uczniowie w wieku od 11-13 lat, którzy chodzą do odpowiedników polskich dawnych gimnazjów (middle schools), lekcje będą rozpoczynali nie wcześniej niż o godz. 8.

Kalifornia jest tu pionierem, jeśli chodzi o Stany Zjednoczone. - Jesteśmy jedynym stanem, który ustalił najwcześniejszy dozwolony czas rozpoczęcia nauki w szkołach średnich i gimnazjach - powiedziała w rozmowie z Today Lisa Lewis, dziennikarka zajmująca się rodzicielstwem i autorka książki o niewyspanych nastolatkach - „The Sleep-Deprived Teen".

Ilość snu nastolatka „imperatywem zdrowia publicznego"

Dziennikarka stwierdziła, że zapewnienie nastolatkom wystarczającej ilości snu jest „imperatywem zdrowia publicznego". - Wiemy, w oparciu o lata badań, że przejście do zdrowszych godzin rozpoczęcia zajęć jest sprawdzoną drogą do pozytywnej zmiany - dodała L. Lewis.

Z kolei Steven Lockley, neurolog z Brigham and Women's Hospital i profesor w Harvard Medical School, powiedział, że prawo wprowadzone w Kalifornii to duży krok w kierunku poprawy snu, jakości nauki i zdrowia dzieci.

Same korzyści z dłuższego snu

S. Lockley jest współautorem badania przeprowadzonego w Wielkiej Brytanii, które pokazało korzyści płynące z rozpoczęcia egzaminu o godzinie 10:00, a nie wcześniej. Naukowiec stwierdził, że dobry sen jest niezbędny dla dzieci i nastolatków, dla ich czujności i wydajności, a także dla nauki i zdrowia. - Jeśli się nie wyśpisz, nie jesteś w stanie się uczyć - powiedział Lockley.

Wymienił też szereg innych korzyści z dłuższego snu u dzieci i nastolatków: prawidłową gospodarkę hormonalną, poprawę zdrowia psychicznego i ogólnego stanu, co skutkuje mniejszą liczbą zwolnień lekarskich czy wypadków samochodowych w drodze do szkoły.

Badania wskazują związek snu ze zdrowiem

W USA przeprowadzono duże badanie sprawdzające związek między niedoborem snu a stanem zdrowia u dzieci. Zespół badawczy z University of Maryland przeanalizował dane na temat snu 8300 dzieci w wieku 9-10 lat, uczestniczących w projekcie badawczym Adolescent Brain Cognitive Development (ABCD).

- Odkryliśmy, że dzieci, które nie miały odpowiedniej ilości snu - spały krócej niż 9 godzin w ciągu nocy, na początku badania - miały mniej istoty szarej w niektórych partiach mózgu, związanych z koncentracją, pamięcią i kontrolą zachowań, niż te, które miały zdrowe nawyki dotyczące snu - powiedział dr Ze Wang, autor analizy. - Różnice te utrzymywały się jeszcze przez dwa lata. To niepokojący wynik, który sugeruje długofalowe, negatywne skutki niedoboru snu - dodał naukowiec.

Czy pomysł się rozpowszechni?

Lisa Lewis ma nadzieję, że przepisy, które obowiązują w Kalifornii, wprowadzą też inne stany. - Biorąc pod uwagę, że często jesteśmy wzorem dla innych stanów, mam nadzieję, że wzmocni to podobne inicjatywy w innych miejscach m.in. w Nowym Jorku i New Jersey, w których trwają już prace nad takimi projektami - powiedziała.

Czy to dobry kierunek do zmian w Polsce? Być może jest nawet bardziej pożądany w chłodniejszym klimacie panującym w Polsce, bo należy zauważyć, że w Kalifornii, zwanej nie bez przyczyny „Słonecznym stanem" warunki pogodowe są odmienne niż w naszym kraju – jest po prostu cieplej i słoneczniej…

Oprac.: wit
Źródło: RadioZET.pl
Zdjęcia: Pioxabay.com, Pexels.com

Ministerstwo Edukacji Narodowej ogłosiło pakiet zmian, który wejdzie w życie już od nowego roku szkolnego 2026/2027. Reforma jest najszersza od ponad dekady i dotyczy zarówno podstawy programowej, jak i struktury przedmiotów oraz systemu oceniania. Dla wielu rodziców zmiany te są zaskoczeniem – tym bardziej, że konsultacje społeczne trwały zaledwie kilka tygodni.

Co dokładnie się zmienia?

Najgłośniejszą zmianą jest połączenie biologii i geografii w jeden przedmiot o nazwie „Przyroda i środowisko". Ministerstwo argumentuje, że takie podejście pozwoli na bardziej holistyczne nauczanie o świecie naturalnym. Środowisko nauczycielskie jest jednak podzielone – część pedagogów uważa, że reforma pozbawi uczniów pogłębionej wiedzy z obu dziedzin.

„Połączenie biologii z geografią to krok wstecz. Uczniowie będą uczyć się wszystkiego po trochu, ale niczego dogłębnie. To przepis na powierzchowność."

— dr Marek Wiśniewski, biolog, Uniwersytet Warszawski

Drugą, równie kontrowersyjną zmianą jest wprowadzenie obowiązkowej edukacji zdrowotnej, która zastąpi dotychczasowe Wychowanie do Życia w Rodzinie. Nowy przedmiot ma obejmować zagadnienia zdrowia fizycznego, psychicznego oraz – co budzi największe kontrowersje – edukację seksualną według standardów WHO.

Prawa rodziców – co możesz zrobić?

Wielu rodziców pyta, czy mają jakiekolwiek narzędzia, by wpłynąć na to, czego uczy się ich dziecko. Odpowiedź brzmi: tak. Polskie prawo oświatowe daje rodzicom kilka konkretnych możliwości działania.

Warto pamiętać, że rada rodziców ma prawo opiniować szkolny program wychowawczo-profilaktyczny. Jeśli program ten jest niezgodny z Waszymi wartościami, możecie złożyć oficjalną opinię negatywną. Choć dyrektor nie jest nią związany, stanowi ona ważny głos w dyskusji.

Harmonogram wdrożenia reformy

Opinie ekspertów i organizacji rodzicielskich

Koalicja Rodziców i Organizacji Społecznych (KROPS) wydała oficjalne stanowisko, w którym sprzeciwia się wprowadzeniu edukacji zdrowotnej w proponowanym kształcie. Organizacja zgromadziła ponad 85 000 podpisów pod petycją do Ministerstwa.

Reforma budzi emocje po obu stronach. Zwolennicy wskazują na potrzebę modernizacji polskiej edukacji i dostosowania jej do wyzwań XXI wieku. Przeciwnicy obawiają się ideologizacji szkoły i naruszenia praw rodziców do wychowania dzieci zgodnie z własnymi wartościami.

Jedno jest pewne – wrzesień 2026 przyniesie polskim szkołom zmiany, których skutki będziemy odczuwać przez lata. Warto być świadomym rodzicem i aktywnie uczestniczyć w życiu szkoły swojego dziecka.