Co z usprawiedliwieniami dziecka w szkole? Rusza pilotaż państwowego eDziennika - co z ochroną danych?

Państwowy eDziennik ministerialnej inwigilacji?

Państwowy eDziennik ma rozpocząć pilotaż w roku szkolnym 2026/2027. System będzie administrowany centralnie przez ministra edukacji i ministra cyfryzacji, zintegrowany z Systemem Informacji Oświatowej oraz aplikacją mObywatel. Zwolennicy rozwiązania wskazują przede wszystkim na możliwość ujednolicenia systemu i ograniczenia pracy związanej z obsługą różnych programów. Krytycy pytają jednak o bezpieczeństwo i zakres gromadzonych informacji. W jednym systemie mogą znaleźć się między innymi dane identyfikacyjne uczniów, adresy, oceny, korespondencja między rodzicem a nauczycelem, frekwencja czy informacje dotyczące różnych aktywności i dokumentacji szkolnej, w tym dotyczącej zdrowia dzieci i sytuacji rodzinnej. Dodatkowym problemem może być okres pilotażowy. Jeżeli szkoły będą musiały równolegle prowadzić dotychczasowy e-dziennik i system państwowy, oznacza to dla nauczycieli dodatkową pracę. Pojawia się również pytanie, kto poniesie koszty dostosowania innych szkolnych systemów do nowego rozwiązania.

Wraca spór o usprawiedliwienia. MEN chce wiedzieć więcej

Minister edukacji Barbara Nowacka zapowiada analizę przepisów, które mogłyby ograniczyć możliwość wpisywania przez rodziców ogólnych powodów absencji uczniów, takich jak „powody osobiste". Resort argumentuje, że bardziej szczegółowe informacje mogłyby pomóc szkołom skuteczniej reagować na nieusprawiedliwione nieobecności i ograniczyć problem wagarów. Rodzice zwracają jednak uwagę, że przyczyna nieobecności może dotyczyć prywatnych spraw rodzinnych, które nie zawsze chcą ujawniać szkole i nauczycielom. W tle pozostaje również kwestia praw uczniów. Po prezydenckim wecie ustawy przewidującej między innymi powołanie rzeczników praw uczniowskich MEN zapowiada alternatywne rozwiązania. Resort chce stworzyć w ministerstwie i kuratoriach specjalne komórki zajmujące się ochroną praw uczniów. Pomysł ten spotkał się ze sprzeciwem największych związków zawodowych.

Oświatowa Solidarność alarmuje: szkoła działa dzięki nadgodzinom

Coraz poważniejszym problemem staje się sytuacja kadrowa. Według danych przywoływanych przez Krajową Sekcję Oświaty i Wychowania NSZZ „Solidarność" w polskich szkołach brakuje około 20 tysięcy nauczycieli. Jednocześnie w systemie pracuje około 60 tysięcy emerytowanych nauczycieli, a dyrektorzy składali dziesiątki tysięcy wniosków o możliwość zatrudnienia osób bez pełnych kwalifikacji pedagogicznych. Zdaniem związkowców oficjalne statystyki nie pokazują całej skali problemu. Część wakatów jest bowiem „ukrywana" dzięki nadgodzinom, pracy nauczycieli w kilku szkołach czy powrotom emerytów do zawodu. Szkoła może więc formalnie mieć obsadzone stanowiska, ale w praktyce jej funkcjonowanie opiera się na dodatkowym wysiłku już pracujących nauczycieli. Jednocześnie na kadrę nakładane są kolejne obowiązki związane z wdrażaniem reform i rosnącą biurokracją.

Edukacja zdrowotna – rodzice mogą zrezygnować z komponentu seksualnego

Przed rozpoczęciem roku szkolnego przypominamy również rodzicom o możliwości rezygnacji dziecka z nieobowiązkowego komponentu „edukacja zdrowotna – zdrowie seksualne". Koalicja na Rzecz Ocalenia Polskiej Szkoły przygotowała specjalne oświadczenie dla rodziców, którzy nie chcą, aby ich dziecko uczestniczyło w tych zajęciach. Dokument zawiera również stanowisko dotyczące treści wychowawczych, które, zdaniem autorów, nie powinny być przekazywane dzieciom bez poszanowania przekonań rodziców. KROPS powołuje się przy tym na konstytucyjne prawo rodziców do wychowywania dzieci zgodnie z własnymi przekonaniami oraz na pierwszeństwo rodziny w procesie wychowawczym. Wzór oświadczenia i szczegółowe informacje są dostępne na stronie Polskiego Forum Rodziców, w artykule, który polecamy poniżej.

Ministerstwo Edukacji Narodowej ogłosiło pakiet zmian, który wejdzie w życie już od nowego roku szkolnego 2026/2027. Reforma jest najszersza od ponad dekady i dotyczy zarówno podstawy programowej, jak i struktury przedmiotów oraz systemu oceniania. Dla wielu rodziców zmiany te są zaskoczeniem – tym bardziej, że konsultacje społeczne trwały zaledwie kilka tygodni.

Co dokładnie się zmienia?

Najgłośniejszą zmianą jest połączenie biologii i geografii w jeden przedmiot o nazwie „Przyroda i środowisko". Ministerstwo argumentuje, że takie podejście pozwoli na bardziej holistyczne nauczanie o świecie naturalnym. Środowisko nauczycielskie jest jednak podzielone – część pedagogów uważa, że reforma pozbawi uczniów pogłębionej wiedzy z obu dziedzin.

„Połączenie biologii z geografią to krok wstecz. Uczniowie będą uczyć się wszystkiego po trochu, ale niczego dogłębnie. To przepis na powierzchowność."

— dr Marek Wiśniewski, biolog, Uniwersytet Warszawski

Drugą, równie kontrowersyjną zmianą jest wprowadzenie obowiązkowej edukacji zdrowotnej, która zastąpi dotychczasowe Wychowanie do Życia w Rodzinie. Nowy przedmiot ma obejmować zagadnienia zdrowia fizycznego, psychicznego oraz – co budzi największe kontrowersje – edukację seksualną według standardów WHO.

Prawa rodziców – co możesz zrobić?

Wielu rodziców pyta, czy mają jakiekolwiek narzędzia, by wpłynąć na to, czego uczy się ich dziecko. Odpowiedź brzmi: tak. Polskie prawo oświatowe daje rodzicom kilka konkretnych możliwości działania.

Warto pamiętać, że rada rodziców ma prawo opiniować szkolny program wychowawczo-profilaktyczny. Jeśli program ten jest niezgodny z Waszymi wartościami, możecie złożyć oficjalną opinię negatywną. Choć dyrektor nie jest nią związany, stanowi ona ważny głos w dyskusji.

Harmonogram wdrożenia reformy

Opinie ekspertów i organizacji rodzicielskich

Koalicja Rodziców i Organizacji Społecznych (KROPS) wydała oficjalne stanowisko, w którym sprzeciwia się wprowadzeniu edukacji zdrowotnej w proponowanym kształcie. Organizacja zgromadziła ponad 85 000 podpisów pod petycją do Ministerstwa.

Reforma budzi emocje po obu stronach. Zwolennicy wskazują na potrzebę modernizacji polskiej edukacji i dostosowania jej do wyzwań XXI wieku. Przeciwnicy obawiają się ideologizacji szkoły i naruszenia praw rodziców do wychowania dzieci zgodnie z własnymi wartościami.

Jedno jest pewne – wrzesień 2026 przyniesie polskim szkołom zmiany, których skutki będziemy odczuwać przez lata. Warto być świadomym rodzicem i aktywnie uczestniczyć w życiu szkoły swojego dziecka.